VIP Forums Muzblog Chat Games Gallery. Форум, муздневники, чат, игры, галлерея.

KODAK · 11 Jun 07, 16:25

ՀԱՐՃԸ
(Շարունակելի)
Դանիել Վարուժան

Մարմինն ընդհուպ կը զոփա, կու տան ոտքերը դըռոյթ,
Եվ ան իր իսկ շարժումին անդունդին մէջ հորձանուտ
Կարծես վայրկեան մը այլևըս աչքերե կ'անհետի`
Ինչպես երկնի մէջ կորսվող լուսադայլայլ մեղեդի:
Օ՜, այդ մեծ պարն հեթանոս` որ Աստղիկի կը ձոնեն,
Գեղեցկութէան այդ աղոթքն, աղոթքը այդ մըսեղեն.
Օ՜, այդ իրանը ճապուկ ելևէջովն ըստինքին`
Որոնց մէջ կաթն իսկ կ'եռա հուզումներէն սաստկագին.
Օ՜, թևերն իր լուսածղի` օձերու պես պարարակ
Կարծես երկար կրթըւած կախարդ սրինգով ներդաշնակ.
Եվ զիստերն իր արսռագեղ, գեր երաստանը շամբոյշ.
Եվ բոլորին իբր առանցք մէջքն ուռիին պես քընքոյշ`
Որուն շուրջ մարդ պիտ' ուզեր բազեղի նման փաթթըվիլ,
Եվ վերջապես հիւթասպառ բաղեղի նման թառամիլ:
Բամբիռներն իր կը հընչեն ձեռքերուն մէջ սաստկօրէն
Իբրև օրենք մարմինին բիւր ձևերուն հոյաշեն.
Բամբիռնե՜րն իր կը հընչեն, ու անոնց երգը բիւրեղ
Կը քաղցրանա մեղրի պես ջահերուն տակ լուսազեղ.
Եղունգներով հինայւած մատերէն վար աղածրի`
Դաշնակութիւն մ'հրաշալից մազերուն մէջ կը ծորի:
Բամբիռներն իր կը հընչեն, այնքան ճարտար` որ կարծես
Անոր ձեռքերն Ապողոն թաթախեր է տարփակեզ
Սըրտին մէջ իր տավիղին: Գործիքին ձայնը կերկեր
Կը զեղու սրահն` ուր շատօնց գուսաններն ա՛լ չեն նվագեր:
Կոհակներուն մէջ լոգցող աղկիոնին հանգունակ
Ան կը լողա մատերուն երգերուն մէջ ներդաշնակ`
Որոնց ի լուր տատրակներ ահա կու գան խառնըվիլ
Ցանցին մէջ իր մազերուն, իր մազերուն հիատեսիլ`
Որոնք, ալիք առ ալիք, կ'երթան սըփռիլ ման ի ման
Ասպետներուն գըլխուն վրայ արշալոյսի մը նըման:
Կոչնականները գինվո մէջ թաթախւած, տըռփագին,
Բոլորը լուռ, սալացած` ըզմայլանքեն գեղեցկին
Կը դիտեն մրրիկն այդ կընոջ գանգուրներուն մետաքսե:
Ան կը ճախրե՜, կը ճախրե՜, կատաղօրէն կը ճախրե՜:
Երբոր ետև կը թէքի` կուրծքին վըրա հոյաշեն
Բըլուրի պես կը դիզվին ըստինքներն իր սարսըռալեն.
Եվ վարսէրն իր վիժանուտ, ուսէրն ի վար հոսելով,
Կ'երթան փըփրիլ հատակին, հոն կազմելով ոսկի ծով.
Ան կը ճախրե՜, կը ճախրե՜, սանձակոտոր կը ճախրե՜…
Հոգվոյն մէջ` ծով, շուրջը` լոյս, ան Կիպերեան Աստղիկն է`
Որ իր չորս կողմն հավաքած աղավնիները լուսեղ
Փորձեր կ'ընե թըռչելու ինքն ալ անոնց հետ մեկտեղ,
Եվ հևհևուն, ծիծաղկոտ, վարդի մը պես բըռնըկած,
Վերջին թափով կը սուզի կապոյտին մէջ վերասլաց
Թողլով որ քողն ամպերէն հորձանապտոյտ իյնա վար
Տիոնիսեան բագնին վրայ, գինիին մէջ հըրավառ:
Ա՛յսպես պարեց վարձակն ալ, մինչև որ քողն հոգիին
Հոն թաթախեց դիրտին մէջ ամեն մարդու բաժակին:
Ա՛լ հոգնած էր ու քըտնած, կ'ուռեր ծոցն իր լուսեղեն,
Երբոր վերջին ճախրին մէջ Տրդատ բըռնեց բազուկեն
Եվ ծունկին վրայ նըստեցուց, գգվեց գըլուխն ոսկեհեր:
Վարսէրն ի վար շիթ առ շիթ կը ծորեին քըրտինքներ.

Ձեռքերուն մէջ դեռ տենդոտ, Բագրատունվոյն ճոշին վրայ
Կը դողային բամբիռներն իր մարմնոյն պես դիւրազգա:
Տըրդատ մատերը անոր համբուրելով մի առ մի
Եվ շամբշելով անոր հետ զերդ սեղեխներ վաղեմի.
–«Նահապե՛տ, ո՞վ է,– ըսավ,– վարձակը այս լուսաստինք:
Եթէ Աստղիկ երկնի մէջ Վահագնի մ'օր հանձներ զինք,
Ու կաթիլները սէրմին ըլլային նոյնիսկ աստղեր`
Դարձյալ այսքան չըքնաղ ծնունդ մը երբեք չէր բողբոջեր:
Այս կինն ինձ տուր, եթէ չէ օրեն` որ մենք ընենք վեճ.
Արշալոյսին թող մեկնիմ արշալոյսն այս գրկիս մէջ»:
Բազմականներն ըսկըսան նախանձահոյզ քըրքըջալ.
Բակուր ծածուկ մախանքե մ'ակռաներն իր ձիւնափայլ
Սեղմեց. և նուռ մ'որ ձեռքին մէջ բըռնած էր այն ատեն,
Ըսկըծանքեն ըսկըսավ ճըմլել: Ըսավ.–«Իշխա՛ն քաջազեն,
Վըրաց երկրեն, ուր կիները կը ծաղկին վարդի պես,
Զայն նիզակովս եմ շահեր, մարտիկներու ընդդէմ վես
Մղելով երկար պայքարներ: Այժըմ ներե որ ըսեմ`
Թէ իմ հարճս է, և չ'ըլլար քեզ աղախին մը նըսեմ:
Եթէ կ'ուզես` որ մեր զոյգ բաժակներն այս մըտերիմ
Հազիվ թափուր գինիե, չլեցվին արյամբ ոխերիմ`
Թո՛ղ զայն, իշխա՛ն»: Բնավ չանսաց Բագրատունին սըրարբած
Սեղանեն վեր բարձրացուց դաշխուրանն իր գինեմած
Ու ձեռքովն իսկ զայն խմցուց, ծունկին վըրա, վարձակին`
Որ կը ժըպտեր ըմպելու ատեն ժըպտով մ'հեշտագին:
Իր գողտըրիկ բերանին երկու կողմեն ընդհոլով`
Թափեցավ քիչ մը գինին ու ծոցն ի վար սահելով`
Գընաց լճակի պես կարմիր ժողվիլ պորտին մէջ անհայտ:
Երբ դեռ բոսոր էին կզակն ու շըրթունքները, Տըրդատ
Զանոնք առած բերանին մէջ համբուրեց կըտղանքով`
Զվարթ հեղուկին մնացորդն ըսպունգի պես ծըծելով:
Լըռեց սրահը համուռ: Բոլոր դարձած Բակուրին
Կը նայեին, որ կը լմեր դեռ նուռը մէջն ագուռին:
Ամեն մարդ հոն թափվելիք արեան մը հոտը կը զգար…
Նահապետն ա՛լ վեր ցատկեց տեղեն իբրև քանասար.
Գնաց որ հարճն ազատե, ջախջախե գըլուխն Ասպետին`
Որ կինն իր տան մէջ կը լլկեր` իբր իր ողկոյզն իր տաշտին:
Այս որ տեսավ Տըդատես վարազացավ ու խոպաց.
Հրեղեն սիւնի մ'էր նըման, դահլիճին մէջ` վերամբարձ.
Կոպիճներուն մէջ աչքերն ըսկըսան ժիր թավալիլ
Մերթ ծովուն խորն ընկլուզվող գունդերու պես հրատեսիլ:
Ձախ թևով հարճը գըրկեց, հետո–«Հա՜, հա՜,– քըրքըջաց,–
Էգ վագրին հոտն ըմբոշխնել արու վագրի՜ն է տըրւած»:
Եվ միշտ ժայռի պես կանգուն, շընչելով բոց աչքերէն,
Հուժկու ձեռքով սեղանին վրայյե խըլեց, իբրև զեն,
Մեծաքանդակ ըսկուտեղ մ'ամբողջ պղնձով կուռ ձուլւած,
Գազանացավ, փըփըրեցավ, շամբշոտացավ ու մըխաց.
Եվ ուղղակի արձակեց զայն Բակուրի ճակատին…
Վերնատան մէջ ահեղ ճիչ մ'արձակեց տան տիրուհին,
Ճորտ ու սեպուհ բոլորն ալ դուրս պուղեցան զահանդած.
Որոնց բազուկն էր միշտ վատ` երբ հոգին էր սըրարբած:
Սակայն կարծես մըրգակալն այն վրիպեցավ հըրաշքով,
Եվ Բակուրի լոկ մեկ ունկն արիւնառուշտ խլելով`
Գընաց բաղխիլ դիմացի մարմար սիւնին մեծադղորդ
Թոթափելով անկե վար կուճեր, կայծե լուսահորդ:
Ոմանք սատար փութացին Նահապետին կարեվեր`
Որուն խըլւած ականջեն, ճըմլւած քունքեն կը հոսէր
Հոն գինիի սափորին մէջ արիւնն իր թըխագոյն,
Այն ժամանակ Նազենիկ սարսափահար, յանկարծոյն,
Փաթաթվելով Տըրդատի պարանոցին` ողոգեց.
–«Այս հարկին տակ, ո՛վ ասպետ, ա՛լ բաժինս է գան ու ծեծ.
Դուն որ գիտցար զիս վտանգել, ազատե արդ շուտափոյթ,
Երբ ես հոժար խըմեցի ձեռքեդ գինին քու սիրոյդ`
Հարկ է ասկե վերջ խըմեմ Բակուրի թոյնն ոխութէան.
Դուն հոս արիւն թափեցիր, և պիտի ե՛ս քավեմ զայն:
Զիս հեռացուր այս երկրեն, եթէ չէ գործ մ'արքենի
Որ ասպետի մը վրիպած հարւածը կին մ'ընդունի»:
Ու ավելի ցած ձայնով հարեց.–«Ես քեզ կը սպասեմ
Արշալոյսին` որ մոտ է: Մեծ դրան քով արեգդէմ
Կա թուզի ծառ մը` որուն սաղարթներուն ընդմէջե
Պատուհանիս ճրագն առկայծ ճամբորդներն հար կը տեսնեն:
Հոն կը սպասեմ ես քեզի վարդենիի մը նման,
Որ կոկոններն իր բանա պիտի կուրծքիդ վրայ տիտան»:
–«Ձիուս առջի խըրխինջին պատրաստ եղիր, Նազենի՛կ,
Դեռ ճրագդ արփվոյն շառայլեն չընըվաղած` կը մեկնինք»:
Ըսավ Տրդատ: Թուրը մերկ միշտ ափին մէջ շողարծարծ,
Տալով կամա երևոյթը մեկնումի մը անդարձ,
Գընաց թամբեց երիվարն ու խավարին մէջ, անտես,
Անհետացավ քառատրոփ, փայլակնացայտ ամպի պես:
Կոչնականներն ահաբեկ, կոչնականներն հիազարհուր,
Գինո՜վ ու վա՜տ, մի առ մի պարպեցին սրահն ընդհանուր.
Լոկ կոյր գուսան մ'երգին մէջ անվերադարձ տեսլացած`
Դեռ լռութէան մէջ կը նվագեր սիւնի մը հաղթ կռթընած:

Բ

Ահա առտվան շողերէն հագեր է վարդ ու սուտակ
Պատուհանին առջևի թըզենի ծառն ընդարձակ`
Որուն ետև հարճն արթուն.– «Ինչո՞ւ չեկավ,– կը խորհի,–
Արտոյտն ահա արձակեց կալին մէջ երգը բարի.
Եվ պալատին պահապան շունն արթընցած ման կու գա
Բակին մէջ` մերթ միզելով պատերն ի վեր շըրջակա:
Ինչո՞ւ չեկավ, ո՛վ Երկինք»: Հորիզոնեն հեղակարծ
Արփվոյն ճաճանչն անդրանիկ սլացավ ինկավ շողարծարծ
Նազենիկի խուցին մէջ. դալկացավ լոյսը ճըրագին:
Օ՜, ի՞նչ խրխինջ, ի՞նչ դոփիւն, ի՞նչ փոթորկում թանկագին…
Կու գա իշխանն ազատել զինք Բակուրի նախանձեն:
Պատուահանին ներքև՛ է Տրդատ ձիուն վրայ արդեն:
Բերկրանքեն հա՛րճը խայտաց. զեղան աչքերը վըրդով
Անպատմելի խընդությամբ, ինչպես երկինքն` արևով,
Գիշերն ամբողջ ինք հոն էր, զով խավարին մէջ արթուն,
Հանդերձներովը պարի, բամբիռներն ալ` մատերուն.
Աստղերուն տակ աղոթող բագոսուհվո մ'էր նման`
Վարդերը դեռ հանդէսին մազերուն մէջ ցիրուցան,
Եվ լանջքը մերկ` որուն վրայ թափւած գինին խըրախին
Տակավին միշտ կը սըփռեր իր զըվարթ բոյրը չորս դին:
–«Ձեռքդ երկարե, 'սավ Տրդատ»:– «Դու գիրկդ բաց, կը ցատկեմ»:
–«Գըլուխդ, ըզգո՜ւյշ, չըփշրես լանջապանիս զրահին դէմ»:
Եվ Նազենիկ անհամբեր հեղեղին հետ վարսէրուն
Ասպետին մռայլ ծոցին մէջ նետեց ինքզինքը սարսռուն,
Եվ զայն հեղ մ'ալ ողողեց մազերովն իր դարալիր:
Դափրեց նըժոյգն և ռունգերը փեռեկած լայնալիր`
Հորիզոնին դարձուց գլուխն ու մըտրակի մ'հարւածով
Թաղվեցավ իր արշաւին ամպրոպին մէջ փոշեծով:

Փա՜ռք մեծազօր կենցաղին ասպետական դարերուն`
Ուր պաշտվեցավ Գեղեցիկն ու Զորութիւնը արբուն,
Եվ խորհրդանիշը անմահ Գեղեցկին, Զորութէան`
Փըրփուրներու Դիցուհին Ըստինքներով ռոշնական:
Փա՜ռք ձեզի միշտ, գանգրահեր ո՛վ ասպետներ արդընկեց,
Որոնց զրահով վերտըւած լանջքերուն տակ բաբախեց
Սիրտ մը հավետ անձնըվեր` տըկարներուն, ընկճւածին,
Եվ գեղանի կիներուն, անոնց մարմնոյն բիւր գանձին:
Փա՜ռք ձեզի միշտ ձիամարտեր, մկունդխաղեր շանթասլաց`
Որոնց օդին մէջ շաչուն տեգերն յանկարծ բըռընկած`
Կայծակներու խաղն եկան երկրիս վրայ փոխադրել.
Վիշապասպան սուսէրներ, ժանգոտելու անընդել,
Կառարշաւներ փոշեմուղ, գուպարահաղթ ոգորներ
Շառափնաթափ տեգ տեգի, կումբ կումբի դէմ ոսկեհեռ
Փա՜ռք ձեզի միշտ, ո՛վ որսէր թըրթռուն ձայնով շեփորին,
Երբ լիճին քով վիրավոր կ'իյնա եղնիկն ողբագին,
Եվ վարազներ արդնահար կը թավալին մարգին վրայ`
Որոնց կողեն արիւնն հորդ կրակի պես կը մըխա:
Փա՜ռք ձեզի միշտ ավարներ, հափափումներ կիներու`
Որոնք տըվին իրենց տարփն ու համբոյրները աղու
Առիւծներու քաջութէան, և ո՛չ ոսկի հորթէրուն
Որոնց սիրտերն առավ լոկ սուրերու ծայրը փաղփուն:
Փա՜ռք ձեզի միշտ, ո՛վ դարեր ասպետական կենցաղին,
Ուր մարդիկ հզօր և անկեղծ էին նըման գինիին:
Առաքինի քաջութէան տեղ նենգն այսօր կը տիրե.
Փոխան տեգին հոլանի` պատեանի մէջ դաշոյնն է`
Որ կը շողա մութի՛ն մէջ, կը ժանգոտի՛ արևին.
Ոճիրներն արդ խավարի լռութէան մէջ կը դարբնվին
Մըխոտ ճրագի լոյսին տակ ծըռած գունատ մարդերէն:
Երբ արեգակը նընջե` մեղքերն հայնժամ կը գործեն:
Չեն պաշտեր կնոջ մարմինին դաշըն ձևերն հըրահրուտ
Լոգցըւած բիւր ջահերու շառայլներով հոսանուտ:
Կինը մարդուն միացնողը Աստղիկի սիրահոդ
Լուսեղ մատերը չե՛ն բնավ, այլ շանսըխուրը ցեխոտ:
Գեղեցկութիւնը ծընունդն է Զորութէան հորձանքին`
Ինչպես մարգրիտն օվկիանի անդունդներուն մոլեգին:
Բայց այսօր չե՛ն քանդակեր սուսէրներով կորովի
Գեղեցկութէան սուրբ բագինն` ուր իգութիւնը խընկվի:
Բավական է լի գավաթ մը Միւնիխի գարեջուր,
Որ աճուրդի հանւած սէրը գնեն մարդիկ քրեիքուր,
Սեր վաճառվա՜ծ, ոչ նվիրւած` ինչպես պըսակ սարդենի
Զոր հերոսին համար սուրն աստւածներէն կ'ընդունի:
Եվ այժըմ մարդն այս դարուն, մարդն ըղեղին տակ կըքած,
Ո՛վ ասպետներ հեթանոս, եթէ բաղխե ոտքն յանկարծ
Ձեր բազուկի մեկ ոսկրին` որ հողին տակ ճերմկած է,
Անոր հըսկա զանգւածեն կը սարսափի, կը կարծե
Ձեզ առասպել դարերու առասպելյալ գազաններ,
Ո՜վ ասպետներ հեթանոս, ո՜վ ասպետի ոսկորներ:

KODAK · 11 Jun 07, 16:25

ՀԱՐՃԸ
Դանիել Վարուժան

Գ

–«Տե՛ս, Նազենիկ, ինչպես դաշտն ըսպառեց ձիս վըզանուտ
Ա՜յնքան երագ` որ կարծես մոխիրի մէջ բոցանուտ
Սըմբակներն իր խըրվեին: Ան հպարտ է, իմ Սիրուն,
Երբ այդ մազերըդ խառնւած կը զգա իր հորդ բաշերուն»:
–«Ո՛վ իմ ասպետս և իմ քաջըս, մըտրակե՛ անդադրում`
Մինչև որ սա անիծւած Սիւնաց սահմանը թողում:
Սարսափն է դեռ սըրտիս մէջ, բայց մեն մի դռոյթը ձիուդ
Հոգիիս մէջ կը սպաննե երկիւղի տրոփ մը անգութ:
Ո՛վ իմ ասպետս և իմ քաջըս, մտրակե՛, անդադրում»:
Այսպես անոնք խոսելով` հըճըվանքով մ'անպատում
Կ'արշաւերին դեպ Շիրակ: Տըրդատի լայն կուրծքին վրայ
Կը հանգչեցներ` հարճն ամփոփ` գըլուխն իբրև լուսնկա.
Մերթ ոտքերն իր կը զարներ ձիուն փորին տըղընդեր,
Մերթ Տըրդատի անութին տակեն ետև կը նայեր,
Հորիզոնին շըրջելով կապոյտ աչքերն` որոնց մէջ
Բերկըրանքներ կը հիւսէրին շողերն առեչ առ առեչ
Միշտ մեծցնելով հոյսը զվարթ` ծախւած ճամբուն մեծությամբ:
Շանթ կը տեղար արեգակը երկընքեն վար անամպ
Իր տոթին տակ խեղդելով կենդանութիւնը շուրջի.
Կարծես հողին մէջ ղողւած ըլլար ամեն մեկ ճըճի.
Միմիայն մերթ կը լսվեր բըզզոցը թավ զամբուռին,
Որ ա՛լ հոգնած ընդերկար հալածելե կենդանին`
Արշավանքին փոշվոյն մէջ կանհայտանար խորամուխ:
Անոնք իրար փաթթըւած կ'ամբարտակեն սարին գլուխ:

Խուլ դըրոդիւն մ'հեռվեն եղավ յանկարծ լըսելի,
Կարծես գետնին ընդերքեն անցներ ամպրոպ մ'ահռելի:
Տըրդատ շըրուշակը դարձուց, և երիվարը խոկուն
Ծամծըմելե դադրեցավ պահ մը լըկամը փըրփրուն:
Վարը, դէմի հովիտեն դեպի գագաթ ծառացան
Ձիավորներ զինավառ մըրրկարշաւ ու դաժան:
Ոմանք աղեղ ունեին և ոմանք լախտ ու տապար,
Ոմանց տեգերն ուղղաձիգ արեգակին տակ փարփառ
Հանկարծակի սարեն վեր փայլատակներ ճայթռեցին.
Բակուր մէջտեղն էր անոնց աշտանակած ահեղ ձին.
Կու գար լուծել իշխանեն վըրեժ, պատժել հարճն անխիղճ`
Մորթէլով հոն` փոխանակ զայն փըրկելու աղծապիղծ,
Կոչնականները բոլոր զինւած էին արդ իր հետ.
Երեկ գինով հըղփացած, այսօր արեան հակամետ:
Երբ Բագոսեն վերջ որրեց զանոնք Արեսն արդընկեց`
Հանդիսատես վատութէան հուշն հոգինին զայրագնեց:
Ըսկուտեղին արհավիրքը սիւներուն ընդմէջեն
Հետո իրենց սըրտին մէջ վառեց վրեժի մը գեհեն:
Տըրդատ երկար նայեցավ դեպի հրոսակն հալածիչ,
Աչքերէն թոյն կ'հոսեին մոլուցքի զոյգ մը կարիճ.
Գըրկին մէջ հարճը յանկարծ արձակեց ճիչ մը տրտում.
–«Ո՛վ իմ ասպետս,– ողոգեց,– օ՜հ, մըտրակե՛ անդադրում.
Գերին ըլլամ քու սուրիդ, անոնց գերին մ'ըներ զիս.
Ահա տեգերն ուղղեր են միահամուռ կոկորդիս`
Ուր համբոյրիդ տաքութիւնը դեռ, ավա՜ղ, չէ պաղեր»:
Ըսավ: Թաղեց ասպետին ծոցին մէջ գլուխն ոսկեհեր:
Հա՞րկ էր արդյոք ճակատիլ. ո՛չ. պիտի կռիվն ունենար
Անհավասար հաղթանակ, թէև վըսէր մ'հավասար:
Ու Տըրդատես թոթվեց սանձն երիվարին հողմասլաց,
Երկրադըղորդ թընդաց դռոյթն, փոշին ելավ, և սուրաց,
Ու ըսկըսավ հալածումն հըսկաներուն սանձարձակ:
Ողոգեց հարճը նօրէն.–«Ո՛վ իմ ասպետըս վրիժակ,
Ես կը տեսնեմ անութիդ տակեն զանոնք` որ կ'իջնեն
Բըլուրն ի վար, աչքերնին մեյ մեկ անդունդ լուսեղեն.
Հարիւր ձիեր կարկառեր են վիզերնին դեպի մեզ,
Որոնց շունչերը կ'ելլեն պինչերնեն տաք մոխրի պես:
Օ՜, մտրակե՛, մտրակե՛, երբ բըռնեն զիս` վագրի նման
Պիտի կրծեն ոսկորներս, լակեն արիւնըս լըման»:
–«Հեղեղին մէջ մազերուդ փակե աչքերդ, իմ Աղվոր,
Եվ կուրծքիս վրայ քընացիր օրորումով այս հըզօր,
Անոնք այստեղ չըհասած` մենք Շիրակ ենք գիրկ գըրկի»:
Ու լայնալանջ երիվարը մըտրակեց ուժգնակի:
Անցավ խորունկ փապերէն, հեղեղատեն մեծագոգ,
Ընկըղմեցավ խորն հովտին, ճեղքեց ավազն հրաբորբոք.
Եվ ուղղաբերձ, մեծաշունչ, համբարտակեց սարն հըսկա
Թավալելով հետք ի վար ապառաժներ` որոնց վրայ
Լուսնանըման կուռ պայտերն իրենց դըրոշմը դըրին.
Ճապուռներուն մէջ որսն իր սեղմելով միշտ ավելի.
Ժայռերն ի վար խոեացավ ջըրվեժին պես փըրփրալի`
Հորձանքին մէջ տանելով լերան ծաղիկ մը կարմիր
Իբրև դաշտին մեկ ընծան տըրւած վիհին լայնադիր:
Ու մըտրակե՜ց, մըտրակե՜ց, երբոր յանկարծ լըսվեցան
Իր ետևեն սուլումները նետերու դավաճան:
–«Ասպե՜տ, ասպե՜տ, մահն հասավ մեր թիկունքեն, կը շչա:
Օ՜, կը վախնա՜մ, կը վախնա՜մ. ուսիդ վրայյեն նետ մ'ահա
Հըրախայթոց օձի պես շըշըչալով սըլացավ:
Վայրկյա՜ն մըն ալ և անոնք կու գան կ'հասնին մեծարշաւ.
Աղեղներէն լայնալիճ կարծես արիւն կը կաթի
Եվ կը ներկե ձիերուն հորդ հորդ բաշերը կաթի:
Ասպե՜տ, ասպե՜տ, մի մատներս զիս անոնց խեռ մոլուցքին,
Ես քու գերին, ձիդ ըլլա թող գերին քու մըտրակին»:
Այսպես ըսավ Նազենիկ. լալ ըսկըսավ դառնահեծ,
Եվ Տըրդատի կուրծքին վրայ գըլուխը այնքա՛ն սաղմեց`
Որ զրահին մէջեն իսկ կը լսէր տրոփը սըրտին:
Գանգուրներն իր հողմածուփ ձիուն բաշին կը խառնվին.
Ինք կը սարսռա վարմն ինկած աղավնիի մ'հանգունակ:
Սարսափելի էր տարափը նետերուն մահարձակ`
Որոնք ջուրի նըման օդն եռանդահորձ ճեղքելով
Կ'երթային մահ երգել փախըստական զոյգին քով:
Այն ժամանակ Տրդատես գլուխն իր դարձուց մըրրկահեր
Եվ հեգնօրէն մըռընչեց.–«Հալածեցեք, դե՛հ, գայլե՜ր,
Մինչև շընչատ վար կախվին ձեր լեզուները դողդոջ.
Արձակեցե՜ք կըռնակիս ձեր ասեղները կընոջ»:
Ըսավ. և նժոյգն այս անգամ խթէց այնքան ուժգնալի`
Որ արշաւանքն եղավ շտապ մըտածումեն ավելի:
Ահա ձո՛րն ինք կը սուզի, սարի՛ն միւսները կ'ելլեն.
Կը փայլակե ինք սարին, անոնք ձորին խորերէն
Կը փոթորկվին: Եվ նըման զոյգ մ'ամպրոպի մոլեկան
Լեռնահարթին վրայ անգամ մ'այնքա՛ն իրար մոտեցան,
Որ պիտի շանթը ճայթէր, պիտի պոռթկար նետն արիւն`
Եթէ Տըրդատ ըզգեցած չըլլար քեմուխտ հաստատուն:
Անոնց հանած փոշիներն իրար միացան` կազմելով
Հըրատապ ամպ մը խարտյաշ` կարծես հըղի արիւնով:
Այն ժամանակ պիտ' հազիվ արձակեր տեգն իր Բակուր`
Որ ճեղքե թիկն ասպետին, և հարճին լանջը փըրփուր,
Երբ վիհ մ'յանկարծ դժոխորկոր լերան գըլխուն փեռեկւած
Արհավիրքով մ'ընկրկեց հալածողները սրընթաց:
Ճողոպրեցավ Տըրդատես, և լեռն ի վար ուղղակի
Դիմեց անտառ մը մըռայլ` որ սահմանն էր Շիրակի:
Բակուրի խումը կեցավ հառաչակուլ, ոգեսպառ,
Կատաղութէան խարոյկով ամբողջովին բոցավառ:
Ա՛լ հուսահատ` աղեղները պըրկեցին տըղընդեր,
Լարերն եղան լայնալիճ, անձրևեցին փըքիններ.
Նետե դատարկ կապարճներն եկան լեցվիլ վրեժ ու ոխ:
Հազիվ թէ ծոցն անտառին կ'ընդգոգեր զոյգը փախչող`
Բակուր իր նետը վերջին, հերձակ մ'ամբողջ ժահրաշիթ,
Արձակեց այնքա՜ն զօրեղ, թիրախին ա՜յնքան ճըշգրիտ,
Որ օձի նման շչալով թունոտ լեզվովը սաղապ
Տըրդատեսի անութին տակեն սողոսկ անցավ թափ,
Ու մըխվեցավ վարձակին ծոծրակին մէջ լուսաբուխ
Եվ հոն մընաց` հորդառատ մազերուն մէջ խորամուխ:
Երեք անգամ սըրսըփաց զարնւած աղվոր աղավնին,
Երեք անգամ չուզելով կարծես թողուլ իր հոգին:
Այս բանը ո՛չ Տըրդատես նըկատեց, ո՛չ ալ Բակուր,
Իրենց անզուսպ մոլուցքին փոշիներէն դարձած կոյր.
Բնավ չըտեսան թէ ի՛նչպես կը փըշրվեր ու կ'իյնար
Դաշնակութէան ու գեղի աստւածակերտը գոհար.
Միայն նըժոյգը վրընջեց, ու երեք հեղ սարսըռաց
Երբ սառեցավ փորին վրայ զարնըվող ոտքը յանկարծ:

Դ

Իջևան մ'է կառուցւած սահմանին վրայ Շիրակին,
Գործ արքունի ճոխութէան, մեծազանգւած, ահագին:
Լայն դըռներն իր կը բացվին ճամբուն վըրա հրատոչոր
Դուրս շընչելով զովութիւն և աղբերուն հոտը չոր:
Արևուն դէմ կիզանուտ ապաստան մ'է մըշտազով
Ճամբորդներն հոն կը հասնին տոթէն թխացած ծոցերով
Եվ հոնքերնին բեռնավոր փոշիներով տապախարշ.
Հո՛ն կը հասնին սայլերն հոյլ գոմեշներե ծանրաքարշ,
Եվ կաղացող ջորիներն ու կարավանն էշերու
Քաղցրաողկոյզ խաղողին կողովներուն տակ հըլու:
Հո՛ն կը հասնին շար ի շար ուղտերը հաղթ` բեռնավոր
Տարաշխարհի զանազան համեմներով քաղցրածոր
Եվ կը պառկին ծընկածալ, խըրոխտավիզ, կ'որոճան
Անծանոթ խոտն հեռավոր երկիրներուն արփական:
Թանձրակառոյց իջևանը բարիք մ'է երկնատու
Երբ կը հըսկե ճամբուն վրայ` որուն ծայրերը երկու
Հորիզոնին խորհուրդին մէջ տաղտկօրէն կ'անհետին,
Երբ կը վառե անկենդան լըռութէան մէջ լեռնային
Իր պանդուխտի օճախներն ամեն մարդու անխըտիր
Եվ հոն ամռան ջերմութիւնը մարելու ի խընդիր
Թանին ալիքը կը հոսի երակներու մէջ ծարավ:
Բայց միշտ հասնիլն հոն, անկե մեկնելեն քաղցըր չէ բնավ:
Ավասիկ այդ իջևանն է` ուր կու գա Տըրդատես
Ապաստանիլ նետերուն և արևուն դէմ հրակեզ:
Ծալքերուն մէջ թիկնոցին և կուրծքին վրայ զրահակուռ
Պարուրւած է Նազենիկ մարմարի պես ջարդուփշուր.
Այլևս, ո՛հ, չի հուզեր ոչ մեկ սարսուռ, ոչ մեկ վանկ
Չըքնաղ մարմինն իր սառած լուսարձանի մ'հանգունակ:
–«Արդյոք քնացա՞վ (կը խորհի` ասպետն հասած իջևան)
Թէ սարսափեն մարեցավ, ճըրագի պես, կուրծքիս վրայն:
Ի՜նչպես կըրնա սալանալ այդքան եռանդ մ'յանկարծոյն
Եվ տարածվիլ սըրտիս վրայ շիրմաքարի մը հանգոյն»:
Խորհելով այսպե՛ս Տըրդատ վար կը ցատկե նըժոյգեն
Եվ կ'իջեցնե վարձակն ալ, բայց աչքերն իր կը տեսնեն
Մազերուն մէջ Բակուրի նետն ըսպաննիչ, արիւնն հիր`
Որ հոսած է ծոծրակեն ժապավենի պես կարմիր:
Կընոջ մարմինը անշունչ գիրկը կ'իյնա ցըրտագին.
Կատաղութիւն ահավոր ասպետական խաբկանքին…
Մազերն ամբողջ կը քըստմնին` երբ սիրտն անոր կը տեսնե
Տիեզերքի մը սըրտին նըման` դադրած տրոփելե,
Երբ կը խորհի թէ կինն այդ մեկ թարթափին մէջ աչքին
Գեղեցկութէան հեթանոս ուներ գանձերը անգին,
Թէ իր մարմինն է լոգցած երկնի շողովը անշեջ,
Մեղր ուներ իր թուշին տակ, լոյս ուներ իր ծիծին մէջ,
Եվ իր ձեռքին ու ոտքին մատերուն ծայրն էր խըտացած
Տիեզերքն այս հարդագող Ճարտարութիւնն առեղծւած.
Եվ խորհեցավ վերջապես` սրահին մէջ Բակուրին
Աստւածացումն իր միսին, փոթորկումները պարին,
Եվ առջի հեղ ըլլալով ապառաժ մարդն այդ լացա՜վ…
–Ո՜վ պատրանքի արցունքներ հերոսներուն մեծ համբավ,
Որոնք երբեմըն սըրտի խօրէն կ'հոսին տըխրամած
Հին օրերու հաղթութէան պըսակներուն վրայ դեղնած:

Ե

Բարտի մը կար հինավուրց` զօր ձեռքերովն իր բարի
Իջևանին քով տընկեր էր Դիցանոյշ մ'անտառի.
Սակայն այդ օրն ոստ առ ոստ ան կը չորնար տրտմօրէն
Տերևներն իր դալկահար հողին վրայ ողբալեն:
Ո՛վ գիտե ո՛ր մըրրկածուփ գիշերվան մէջ Արամազդ
Զարկեր պատռեր էր անոր սիրտն իր շանթով մեծասաստ.
Եվ գըլուխն իր գեղուղեշ` որ կը հասներ արևին`
Արդ սոսափներ չէր երգեր, կը նիզակվեր դեպ երկին:
Հո՛ն, ահա այդ բարտիին շուրջը եկան հավաքվիլ
Անտառաբնակ չորս քուրմեր կընգուղ ու ջանջիլ,
Ու Տըրդատի հրամանով անոր բունին ճիշտ ներքև
Միահամուռ փորեցին Նազենիկի փոսը սև.
Ու երգեցին Աստղիկին: Տըրդատ սըրտեն շանթահար`
Անոր դեռ թա՛րմ դիակն առած գրկին մէջ կու լար:
Երբ զայն փոսին հանձնեցին` մազերուն մէջ շաղապատ
Դեռ Բակուրի նետն ոսկի կը փայլակեր լուսացայտ:

Իջևանի քով տնկւած վաղընջական այն բարտին
Վերընձիւղում մ'ըստացավ` բուժելով վերքն իր սրտին`
Երբոր Հարճին լոյս մարմնոյն ավիշներով կենսահորդ
Թաթախվեցան հողին տակ արմատներն իր խորդուբորդ,
Եվ ըսվեցավ թէ անոր տերևուտքին մէջ դողդոջ
Չըքնաղ հոգին վարձակին բընակեցավ դար մ'ամբողջ,
Լուսնկային ժըպտեցավ, ծոծրակին վերքը տվավ ցոյց,
Հովերուն հետ պար եկավ, բամբիռներն իր հնչեցուց:

Վ Ե Ր Ջ

KODAK · 11 Jun 07, 16:29

ԳՈՂԳՈԹԱՅԻ ԾԱՂԻԿՆԵՐ
Դանիել Վարուժան
Փա՜ռք սարբինային. Քրիստոս կը պատարագե:

1. ԱՍՏՈՒԾՈ ԼԱՑԸ
Գեղեցիկ բաները արցունքի մեջ կը ծնանին:
ՌԸՆԱՆ

Երբ միջոցին մեջ տեղի տըված չէր
Դեռ Ոչընչությունն այս Տիեզերքին`
Ես կարծեմ Աստված բան մը կ’որոներ`
Որ դարման ըլլա տաղտուկի վերքին:

Շըրջան ըրավ Ան միջոցը մեկեն,
Եվ հոն իրմե զատ բան մը չըգտավ.
Էություն մ’ուզեց իր Էութենեն.
Իր Էությունն իր արձագագն եղավ:

Հետո դառնալով, տըխուր և մորմոք,
Համըր լըռության և կույր Ոչինչին`
Ան իրենցմե ինչ մ’ուզեց և անոնք
Ինքզինքնին տըվին, կամ բան չըտըվին:

Երբ Անհունն այդպես դատարկ գտավ Ան,
Իր մեջ ըզգաց խոր, դառնակըսկիծ ցավ.
Եվ Լըռության վրա ու Ոչընչության
Հուսահատութենեն սըրտաբուղխ լացավ:

Վարն իր արցունքներն ուզածը տըվին`
Կազմելով մեյմեկ աստղեր երկընքին.
Եվ Բանաստեղծին նըման Աստված ալ
Որպեսզի ստեղծե` հարկ եղավ նախ լալ:

2. ՃԱՆԱՊԱՐՀ ԽԱՉԻ

Ո՛վ մատնըված Հիսուս,
Դու որ փըշապատ գըլուխ մ’ունեցար`
Գըթա՛ իմ գըլխուս.
Դերաներդ զայն քարկոծեցին հար
Եկեղեցիին սալաքարերով:
Վերքերես բըղխող ըղեըղ կերան
Իշամեղուներն ամբարըշտության:
Տե՛ս, մազերուս վրա եղյամն է նըստեր.
Ես շա՜տ եմ տանջվեր:

Տառապա՛ծ Հիսուս,
Դուն որ ունեցար արտասվող աչքեր`
Գըթա՛ աչքերուս.
Անոնք ավելի արտո՛սր են քամեր
Քան թե խըմեր լույս: Դագաղներու վրա
Միշտ մահն են հըսկեր մոմերու հետ շեջ
Բիբերս են ընկեր վիշտի հորի՛ն մեջ:
Տե՛ս, կոպերուս վրա աճյուն է ցանվեր.
Ես շա՜տ եմ տըքներ:

Ապտակվա՛ծ Հիսուս,
Դուն որ ունեցար ձեռքեր կալ ու կապ…
Գըթա՛ ձեռքերուս.
Ափերս են տաղեր պայտերով հրատապ,
Եվ մատվըներս, ըստինքներու նման
Արյունս են կթեր: Դաստերս ճաթած են
Կըրելեն երկաթ, հողը փորելեն:
Տե՛ս, եղունգներըս սիրտս ե հոշոտեր.
Ես շա՜տ եմ խոցվեր:

Թըքնըվա՛ծ Հիսուս,
Դու որ ունեցար ձաղկըված կողեր`
Գըթա՛ կողերուս.
Անոնք աղբյուսի վըրա են պառկեր`
Եվ վիշտը քունեն ճանչցրեր հաղթական.
Բուծաներ են միշտ գըրկած Մահը կույր`
Իրենց քաղցն անոր տալով կերակուր:
Տե՛ս, փողոցի շուն մ’է կողըս պատռեր.
Շա՜տ եմ հալածվեր:

Մահապա՛րտ Հիսուս,
Դու որ բևեռված ոտքեր ունեցար`
Գըթա՛ ոտքերուս.
Արյուն սըրսկելով թափառեցան հար
Ավերակներու եղիճներուն մեջ:
Զանոնք չըլըվաց ձեռք մը սիարկան
Ո՛չ մեկ լալկանի մեջ ասպընջական
Ոտնամաններս կ’հոսին մոխիրներ.
Ես շա՜տ եմ քալեր:

Ո՛վ խաչված Հիսուս,
Դուն որ նիզակված սիրտ մը ունեցար`
Գըթա՛ սըրտիս հույզ.
Օր մ’որ անոր մեջ բաբախեց աշխարհ`
Հույսին տեղ այսօր Ոչի՜նչը կ’ապրի:
Սիրտըս սափոր մ’է, աճյունս` անոր մեջ,
Զոր պիտի հովե՛րն առնեն մահես վերջ:
Տե՛ս, տե՛ս, սըրտիս վրա դաշույն մ’է խըրվեր.
Ես շա՜տ եմ սիրեր:

3. ԼՈՒՅՍԸ
Դուն կը փայլիս մեծության և զոհագործումին համար:
ՌԻԿ-ՎԵՏԱ

Կ’երթամ աղբյո՜ւրը լույսին…
Ուղին երկա՛ր է. սալարկված է ուղին
Կայծքարերով, ցանկված` մուրտի փուշերով.
Ուղին շեղ է ճառագայթի մ’հանգունակ:
Անկե կ’ելլեմ` հենլով դողդոջ ծունկերուս,
Եվ ծունկերես, զոր գամեցին եղբայրներս,
Արյունըս տաք կը բըխի:
Հևքն է ` կուրծքիս, թարթիչներուս վրա` փոշին,
Սիրտըս սափորն է դատարկ,
Ու ես կ’երթամ դեպի աղբյո՜ւրը լույսին…

Լույսն աղվոր է, բարձրության մեջ հոսանուտ.
Խոնարհումին մեջ` արդար:
Օր մը տեսա էութենեն մաս մը սուրբ
Մորս հոգվույն մեջ ճաճանչագեղ և ցաթած
Մեր գյուղակին մեկ վաղեմի հերոսին
Հողակույտին վրա դալար:
Միջօրեին` զայն տեսա
Որ` նըման մեծ թիթեռնիկի մ’ըսպիտակ`
Կը քալեր գաղջ պատուհանիս քարին վրա,
Որ մայթերեն կամ աղծապիղծ ճամբայեն,
Ներողամիտ գըթությամբ,
Կը հոսեր նոր կըթված կաթի մը պես եղկ,
Որ իրիկունն, հորիզոնե հորիզոն,
Կ’երիզանար գետերու պես հակինթի,
Կամ կը կազմեր, երկինքնեուն վրա խաղաղ,
Անըրջական ավազաններ, որոնց մեջ
Կը բռընկեին նունուֆարե կըղզյակներ:
Զայն ես տեսա՜ և հոգվույս մեջ արթընցավ
Պանդուխտի տենչ մը անորոշ և լըլկիչ
Դեպի գավառ մ’անծանոթ, լի արևով.
Եվ արդ կ’երթամ դեպի աղբյո՜ւրը լույսին…

Լույսն է Մըտքիս հարսը, աղջիկն` Աստուծո.
Ան գինին է Տիեզերքի բերկրության,
Որ իրիկուն մը, կողեն դուրս Հիսուսին,
Հեղեղորեն հոսեցավ,
Ներումի պես հոսեցավ, վա՛րը, Մեղքին
Սեղանին շուրջը հավաքված մարդեուն
Անհուսության ըսկիհներուն մեջ դատարկ,
Լույսը արյո՛ւնն է բնության,
Գիշերվան թագն, ու պատմուճանն է օրվան.
Աստվածային Ակնին է`
Որ` երկունքի մեջ մեռած մոր մը նման,
Կը ստեղծե ի վախճանելու ժամանակ,
Ակնին` հրեղեն բիբերով,
Որուն հոգին ամեն գարուն կը տրոփի
Հյուլեին մեջ և մարդկային մըտածման,
Որուն համար զոհերով դեռ կը մըխան
Նըվիրական ափերը հորդ Գանգեսին:
Ու ես կ’երթամ դեպի աղբյո՜ւրը լույսին…

Լույսը մարմարն է երկնային հանքերուն,
Որով Արվեստն, անմահական երազով,
Կը քանդակե ձյունամարմին աստվածներ:
Իր ծոցին մեջ կը ծընին
Մռայլ Տանդեներն ու Հոմերները հըսկա,
Իր ծոցին մեջ իմաստությունը երգ մ’է`
Զոր գիշերվան մեջ խորին
Բանաստեղծները կը խըմեն աստղերեն`
Որ նըվագեն ցերեկվան մեջ` Մարդերուն:
Ան ամենո՜ւն զինքը կու տա, ամենո՜ւն
Կը բաժնըվի, և կը մընա անբաժան
Նըշխարքին պես. ան նըշխարքն է` որ կ’իջնե
Ամեն առտու, սեղաններուն վըրա մեր,
Մարդեղության արյունլըվա խորհուրդին:
Ու ես կ’երթամ դեպի աղբյո՜ւրը լույսին…

Քանի՞ հազար, քանի՞ հազար տարիներ
Պետք է որ ա՛յսպես քալեմ.
Քանի՞ անգամ պետք է իյնամ կարեվեր,
Ճանապարհիս վրա բացված
Նըպատակիս ժայռափըշուր մուրճերով.
Չըգիտե՜մ ես. միայն թե, ո՜վ եղբայրներ,
Ո՛վ խաչ հանող եղբայրներ,
Թողուցեք զիս ճամբորդությանս մեջ մինակ.
Ա՛յնքան մինակ և ա՛յնքան լուռ, որ լըսեմ
Տըրոփը սըրտիս, զոր ընտըրած նըվագս է
Նըվագներուն մեջեն բյուր.
Արևով լի և արևները տանող
Ուղիիս վրա մի՛ սըփռեք
Ձեր շուքը, մռայլ թևի մը պես ուրուրի:
Եվ ոչ ալ զիս կանչեցեք
Խընճույքներուն ձեր զըվարթ`
Ուր բոզությունը կը զարնե նվագարան:
Ընդունա՜յն է խոստանալ
Սըրտիս կույսեր, սիտըս սափորն է դատարկ
Ու ես կ’երթամ դեպի աղբյո՜ւրը Լույսին…

(Շարունակելի)

KODAK · 11 Jun 07, 16:29

ԳՈՂԳՈԹԱՅԻ ԾԱՂԻԿՆԵՐ
(Շարունակելի)
Դանիել Վարուժան

4. ՏՐՏՈՒՆՋՔ
Եղիա Տեմիրճիպաշյանին

Տրտում է անձն իմ մինչև ի մահ.
Հիսուս

Այս իրիկուն լալագին, ո՜վ սիրելի Եղիա,
Նիրվանայիդ աստղահեռ կու գամ դըռները բաղխել:
Իմ վիշտըս դուն կըրեցիր, դուն կըրնաս զայն հասկընալ`
Մարդիկներե ծանակված մահաբաղձիկ տրտմությունս
Հանճար մը լոկ իր գութով կրնա վայրկյան մ’ըսփոփել:
Ես չեմ ցանկար` քու սիրույդ ըլլալով պահ մ’արժանի`
Անմահությանդ նշույլն իսկ մեռած սրտիս մեջ կըրել,
Իմ կյանքս է լուռ մըխանքին, և մահըս ալ Ոչինչին:
Երբոր բաշխել ուզեց Տերն իր գանձարանն երկնաճոխ
Տաղանդներուն տվավ աստղերն, և արևն ալ հանճարին,
Բայց սընափառ իմ ճակատս արտախուրել ուզեցի
Ասուպներով` որոնք պահ մը շողացին ու մեռան
Մեռան անդա՜րձ. բայց այսօր կը համառիմ հավատալ
Թե ջախջախված լարերես և աճյունես գերիվեր
Կը մընա Վիշտս աննըվաճ, Հուսահատությունըս անմահ:

Տե՛ս, գարունեն ես կու գամ, հայրենիքեն վարդերու.
Օր մ’իմ շիրմիս առջև ալ մայիսն առույգ ծաղկեցավ.
Աղավնիներս ըսպիտակ ավազանիս եզերքին
Համբուրվեցան կարմրագեղ կտուցներով տարփահեղձ.
Բայց տառափանքն անպատում շիրմաքարի մը պես սև
Փակված էր սիրտըս ընդդեմ գարնանային ավիշին.
Ու մայիսի վարդերեն ճակատիս շուրջ լոկ մընաց
Փըշյա պըսակ մը խըրված մինչև ըղեղս արյունլվա:
Դուն որ օր մը, ո՛վ Հընդիկ, բռնված ցավեն հանճարիդ
Ծովակին մեջ Մոտայի, բուրումներով առլըցուն,
Անհայտանալ ուզեցիր բուստերուն տակ լուսաշիթ,
Բնավ երբեք չըտեսար` թե ինչպես շուրջըդ փարթամ
Կը ծիծաղեր բընությունն, աքասիաներն եզերքին
Կը ձյունեին ծաղիկներ անդունդներունվրա ծըռած.
Ծիծառը դուն չըլսեցիր` թևն ալիքին թաթխելով`
Երբ տափագին կը կանչեր քեզ վիհերու թովչանքեն
Արևուն տակ փայլակող աստվածային խընճույքին.
Չըխորհեցար դուն բընավ` թե կ’արժե՛ կյանքը ապրիլ,
Կ’արժե նայիլ աստղերուն, և մըտածել Աստուծո,
Կ’արժե՛ տալ սիրտ մը քընարին, և հետո զայն կըտակել
Անմահական դարերու` քանի մը պարզ թըրթռումով:
Այսպես ալ, ո՛վ Եղիա, կըրնաս դուն լավ հասկընալ
Թե ա՜հ, ո՛րքան ահեղ է անցնիլ կյանքի գարունեն`
Եվ միմիայն աչքերու մեջ արտասուք ունենալ,
Քղանցքըդ քըսել վարդերու, ճակատըդ հըպել դափնիի,
Եվ հուսկ վերքերը կըրել եղիճներուն դավադիր:
Քեզի պես ես ալ նըստա ծովակներու ափունքին,
Կամ նավեցի լըճին վրա բուրումնավետ իրիկունն,
Բայց դեռ չըմպած անդորրանքն` անդունդը ես չափեցի,
Եվ մաղթեցի որ մակույկն իսկույն դագաղըս ըլլար
Եվ բըռնաշունչ մըրըրկե մ’Անծանոթին ծոցն հասներ:

Սակայն կ’արժեր դեռ ապրի՜լ… ու փորձեցի ես սիրել.
Սըրտիս տրոփյունն զգալու համար` կուրծքի մը փարիլ:
Դուն չըրի՞ր նույնն, Եղիա՛, երբ հընդիկի փոստիդ վրա
Կու գար նըստիլ Սըրբուհին և դրած գըլուխը ծունկիդ`
Մըրըրկաշունչ նըվագներդ հրեշտակի պես կ’ունկնդրեր.
Երբ դուն բուի աչքերով կը կարդայիր Ռիկ-Վետան`
Անշուշտ գըտար իր գըլխիկը ավելի շնորհագեղ
Քան թե լուտասը ծաղկած Մայայի լույս ծոցին մեջ.
Ու երբ մազերն հորդառատ ջրվեժի պես թափեցան
Գիրքիդ վըրա` անոնք քեզ հիշեցուցին անպատճառ
Խորախորհուրդ ծըփանքներն անտառներուն հնդկական:
Բայց օր մըն ալ Սըրբուհին հիացումին մեջ հոգնած`
Մըտքիդ թըռիչն անհունին մեջ դիտելեն ձանձրացավ,
Եվ չըհասավ համբուրել վըսեմ ճակատն արևուն.
Ո՞ր գիրգ տատրակը արդյոք ատակեց ձուն արծիվին
Թևերուն տակ ամփոփել, տալ կենդանի ջերմություն.
Ո՞ր կընոջ սիրտը կըրցավ հանճար մ’ընել բարեբաստ:
Սե՜րն ու հանճա՜րն` ըլլալով զույգ հաստիչներն Աշխարհի
Երանության նպատակին բըռնակալներն են անհաշտ,
Մին մըտքերու փոթորիկ, և մյուսը կրակ սըրտերու,
Մին աստըղներ կը ստեղծե, կու տա մյուսն անոնց հուր,
Տիեզերքի բարերար և իրարու ախոյան,
Մեկըզմեկու արյունով անոնք Մեծե՜րն են ծըներ:
Ա՜խ, բանաստե՛ղծ, ի՜նչպես քեզ պատմել եգերգը սերիս.
Հիշելը զայն` վերըստին արյունիլ է ինձ համար:
Ի՞նչպես ըսել թե ես ալ պաշտեցի կին մ’հրաշագեղ.
Անոր հեղեղ մազերուն վըրա, քընար բյուրեղի,
Մատերըս սեր նվագելով մեղրամոմի պես ծյուրան.
Ամբողջ տարի մը նար բիբերու խորն ընկըղմած`
Արյունթաթախ թըռիչներս արբշըռությամբ պարզեցի`
Անեզրության մեջ ո՛րչափ ո՛ր կարելի է պարզել:
Ամբողջ տարի մը եկավ աշխատության խուցիս մեջ
Քնարիս լարերն հարդարել ու դըրած գլուխը կուրծքիս`
Մեծ գաղտնիքներն երգերուս սըրտիս խորունկը փընտռել:
Այն ատեն իր հետ դըռա՛նըս ծերպեն ներս ժըպտեցան
Գարուններ բյուր դարերու, անցյալ վարդերը առույգ.
Իսկ սըրբենի տատրակներն մեհյաններուն հինավուրց
Վերադարձած ձեղունիս գերաններուն մեջ մըրոտ
Տարածեցին եղկ հոտերն իրենց ճերմակ բույներուն:
Սոսափն անոր քըղանցքին դեռ ըստորին սանդուխեն
Տըվավ սըրտիս բաբախել և արյունիս պըղպըջալ.
Ու պահ մը ես ըզգացի թե զըվարթուն մը կու գա
Դուռիս մեջեն ավետել թե երջանիկն եմ երկրիս:
Սակայն ի զո՛ւր մեր տարփանքն անմահանալ խոստացավ.
Խիստ գգվելեն ա՛լ մեռած է թիթեռնիկն ափիս մեջ:
Ի զո՛ւր անոր ծոցին մեջ դըրի գըլուխըս կոշկոճ,
Եվ կուրծքիս տակ կանգ առնելն հավերժության ըզգացի
Ի զո՛ւր ճապուկ թևերուն մատնեցի վիզըս հըլու.
Ու գըլխիկոր պաշտեցի դավադրությունն իր սերին.
Նեկտարաբուղխ բաժակին տակ` զոր առի հույր ձեռքեն`
Իժ մը ծվարած մահվան թույն ատամներեն կը հեղուր:
Ան կը դըրժեր, ու դըրժանքն համբույրը իր կը ծածկեր.
Սիրտը` զոր ես բացի օր մ’ուրիշ բալլիք մ’էր կըղպած:
Մինչ գլուխն իր ծունկիս դրած` կը սևեռեր նայվածքն իր
Անծանոթի՛ մ’հոգվույն մեջ` որուն վըրա կը խորհեր:
Եվ օր մ’ալ ես, ո՛վ վայրկյան հոգեվարքի պես տըխուր,
Երբ լուսաբուղխ պորտին վրա ինկած` կասկածըս լացի`
Տեսա որ փորը խայտաց գաղտ ծիծաղով մը խենեշ`
Բերնիս վըրա համբույրն իր ուրի՛շ համբույր մ’համբուրեց.
Սիրտը սըրտիս վրա ուրիշ սըրտի մ’համար բաբախեց:
Եվ, ո՜վ սարսափ, երբ եկավ բազուկներուս հանձնըվիլ`
Իր մարմինեն ես օտար անկողինի մ’հոտ առի:
Ամայությանմեջ հոգվույս հընչեց մըռունչ մ’այն ատեն.
Որուն անմահ արձագագն է այս քերթվածն, Եղիա՜:
Կինը լըքեց զիս հավետ, և աղմուկն իր քայլերուն
Վիշտս հեգնելով հեռացավ փողոցներուն ընդմեջեն:
Սարսափահար իմ սըտես և խուցես դուրս նետվեցա:
Ապրիլ ամիսը մինչև շիրմիս վերև կը ծաղկեր.
Գերեզմանատան լայն ուղին նոճիներուն մեջտեղեն
Մարեմխոտի բույրերով քայլիս առջև կ’երկըննար:
Այն ատեն ձայն մը կյանքիս ավերակեն լըսեցի`
Որ ըսավ.–«Գնա՛ թափառիլ ոսկորներուն մեջ փըտած.
Գարունն ի՛նչ փույթ, երբ չ’ըլլար սիրտըդ ծիծառը անոր:
Վարդերն ի՛նչ փույթ, երբ միայն կրնան վերքերդ հիշեցնել.
Գընա՛, անշուշտ կը գտնես փոս մը փորված ու պատրաստ,
Եվ հողը վրադ լեցնելու ո՞ր կինը բնավ չի փութար:
Մահվա՛ն համար մենք կ’ապրինք, բայց ա՛ն է լոկ երջանիկ,
Որ մահվան որս կը տանի ավելի՛ նվազ գարուններ»:
Ես այդ ձայնին ունկընդիր շիրիմներուն փութացի,
Բայց դատարկ փոս չըգտա` որ խոնջ գըլուխըս թաղեմ.
Նահատակնե՜րը զանոնք էին բոլոր լեցուցած:
Գուցե ես վա՛տ մըն էի. ուզած էի սոսկ ապրիլ
Սըրտի՛ս համար սեփական, զայն լեցընել բերկրանքով`
Երբ ան արդեն ճաթա՛ծ էր արցունքներուս կըրակով:
Թերևըս զիս ուրիշի՛ն համար բախտն էր սահմանած,
Եվ իմ կյանքիս նըպատակն էր ուրիշ կյանք մը գուցե:
Ու ես խաչիս վըրայեն խաչված Մարդուն նայեցա.
Ինչպես դուն իքըդ ըրիր, բազմաչարչա՛ր Տեսանող,
Երբ զոհի պես, Մեշճիդիդ չորս պատերուն մեջ կանգուն,
Հոսեցուցիր բամբռահար աստեղնահուպ մատերեդ
Սըրտիդ երգերն – ինչ կ’ըսեմ – սըրտիդ ծովերը` բոլոր
Եղբայրներուդ ճակատին շըղթայի պես ողջակեզ:
Եվ որպեսզի կըտակես սերունդներուն ապագա
Վըշտախոս քնար մը թըրթռուն` սարսուռին պես մըրրկին`
Զայն հանճարեդ իսկ առաջ` վըհատությամբըդ օծեցիր:
Անհույսներուն անոր հունչն արդ քույր մըն է ըսփոփիչ.
Ոմանք անով կ’ամոքվին, կ’օրինակեն ոմանք զայն.
Բայց ա՛ն միայն կը զորե երգը երգիդ դաշնակցել`
Ո՛վ որ կ’ըզգա թե սիրտն իր Տիեզերքին առանցքն է,
Եվ արյունլվա գըլուխն իր Նիրվանային կը դիպչի:
Նըվիրվի՜լ պետք է ինծի. ու ես տեսա այն ատեն
Իմ վերքերես ավելի՛ խորունկ վերքեր ու ցավեր.
Կը մորթեին Ժողովուրդ մ’որ առած մուրճը ձեռքին`
Սա կավեղեն դարուն վրա կը նետեր դարը մարմար:
Այն ժամանակ վհատ հոգիս կայծակներով պընդեցավ.
Ու լեցվեցավ ամբուռքով դատարկությունը սըրտիս.
Կամքս նվաճված իմ ցավով` կազդուրեց ցավն ուրիշին:
Ժողովուրդ մ’ես ըզգացի` որ լանջքիս տակ կը տրոփեր.
Աստված մը, ո՜հ, եկած էր քաոսիս մեջ բընակիլ,
Եվ խորն հնոցիս` որ դատարկ էր սերերեն եսապաշտ`
Նետեց անմահ Գաղափարն, ոսկեփըրփուր եռեփեց.
Ա՛լ հոն էի` ուր մըրոտ խըրճիթներուն մեջ մարդիկ
Կ’անիծեն լույսը վաղվան` որ պիտի հանկարծ սառի
Իրենց քաղցեն նըվաղկոտ բիբերուն մեջ մահաբաղձ.
Այնտե՛ղ էի` ուր բանվոր բազուկներ հանք կը պեղեն,
Կը բանան ծոցն ոսկիին, և չարադեպ վըտանգով
Գերեզմաննին կը գըտնեն, ունենալով զերդ պատանք,
Պատառ պատառ շապիկնին պանդըխտորեն քըրտնաթոր.
Այնտե՛ղ էի` ուր բախտին խորթ զավակները համուռ`
Ապրելու մեծ ու արդար իրավունքին ի խընդիր`
Բըռընկցուցին կատարներն ոստաններուն ցասումո՛վ:
Փողոցներեն գրոհն իրենց` եղավ արշավն ամպրոպին`
Որուն ճակտին ճայթեցավ խոսքըս նըման կայծակի.
Հառաջ մըղեց կամ զըսպեց, մըխիթարեց կամ սաստեց,
Եվ ամբոխին արգանդեն ճառագայթներ պոռթկացուց:
Օ՜, խրոխտ զարկերը Եսիս միլեոններու սըրտին մեջ.
Օ՜, շանթակուռ բազուկս իմ որ կըրակներ տեղացուց
Ծովածավալ մարդերու գըլուխներուն վրա` ամբարձ.
Օ՜, խոյացումըս վարազ` ամբոխներուն ուսին վրա.
Ես ժողովուրդը հեծա նըման ձիու մ’ամեհի,
Եվ լուսաղբյուր բիբերս իմ Նպատակին սևեռուն`
Մըրըրկավար քըշեցի զայն գահերուն վըրայեն.
Մերթ խոցեցի խթաններովս հըրաբորբոք կողերն իր,
Մերթ մատերովս քընքույշ բաշերուն ուղխն օծեցի
Մըտրակիս տակ ծառացած` երեք տարի ան վարգեց
Օրենքներուն բըռնակալ ավերակին ընդմեջեն.
Երեք տարի գանկերուն մեջ պայտերն իր թաթախեց,
Եվ արյունի խոշյունով լանջքին այրիլն ան ըզգաց:
Բայց օր մ’ալ խեթ եղավ ձին և խարազանըս խոտեց,
Ու տակավին Փըրկության կատարին վրա ադամանդ
Վըրընջյունն իր չարձակած` ահիպարան ոստումով
Զիս վար նետեց գավակեն, ժայռին դեմ կողըս պատռեց:
Եվ ահա, ո՛վ Եղիա, Նիրվանայիդ դըրան դեմ
Արշավանքիս արյունն է` զոր ճակատս իմ կը դրոշմե:
Ազատության սահմանված ազգը մընաց անմըտրակ.
Ծառացումին մեջ հոգնած, ընտրեց սողալը անարգ
Եվ որպեսզի ավելի ըստըրկության մեջ հեղգա՛
Օձի շապիկն ըզգեցավ, խըլուրդին խուղը մըտավ.
«Ի՜նչ փույթ,– ըսավ,– իմ կարթերս ապաժուժի մեջ թաթխել
Լավագույն է տերերուս հըղփանքին սայլը քաշեմ.
–Սայլ ո՛չ անբիծ մարմարով, ոսկի աղբով բեռցըված –
Ի՜նչ փույթ,– ըսավ,– արևուն տակ քըրտընիլը ազատ,
Ոտքիս շըղթան արգելք չէ` որ ես երբեմըն վերցնեմ
Գանգուրներուն վրա բոզիս գինվո բաժակըս փըրփրուն»:
Ու, Եղիա՜, օր մը ես աստվածային հպարտությամբ
Նախատինքիս եղիճով բաժակը այդ պսակեցի:
Վարժ չեղավ ձեռքս սեղմել ձեռքն` որ տըրմուղ զենքերու`
Ժանգոտ դըրոշմը կըրեց շըղթաներուն կամակիր:

(Շարունակելի)

11 Jun 07, 16:25	#1 (permalink)
KODAK VIP Lord VIP Ultra Club Join Date: Jan 2007 Location: Nederland Age: 43 Posts: 2,541 Rep Power: 22	ՀԱՐՃԸ (Շարունակելի) Դանիել Վարուժան Մարմինն ընդհուպ կը զոփա, կու տան ոտքերը դըռոյթ, Եվ ան իր իսկ շարժումին անդունդին մէջ հորձանուտ Կարծես վայրկեան մը այլևըս աչքերե կ'անհետի` Ինչպես երկնի մէջ կորսվող լուսադայլայլ մեղեդի: Օ՜, այդ մեծ պարն հեթանոս` որ Աստղիկի կը ձոնեն, Գեղեցկութէան այդ աղոթքն, աղոթքը այդ մըսեղեն. Օ՜, այդ իրանը ճապուկ ելևէջովն ըստինքին` Որոնց մէջ կաթն իսկ կ'եռա հուզումներէն սաստկագին. Օ՜, թևերն իր լուսածղի` օձերու պես պարարակ Կարծես երկար կրթըւած կախարդ սրինգով ներդաշնակ. Եվ զիստերն իր արսռագեղ, գեր երաստանը շամբոյշ. Եվ բոլորին իբր առանցք մէջքն ուռիին պես քընքոյշ` Որուն շուրջ մարդ պիտ' ուզեր բազեղի նման փաթթըվիլ, Եվ վերջապես հիւթասպառ բաղեղի նման թառամիլ: Բամբիռներն իր կը հընչեն ձեռքերուն մէջ սաստկօրէն Իբրև օրենք մարմինին բիւր ձևերուն հոյաշեն. Բամբիռնե՜րն իր կը հընչեն, ու անոնց երգը բիւրեղ Կը քաղցրանա մեղրի պես ջահերուն տակ լուսազեղ. Եղունգներով հինայւած մատերէն վար աղածրի` Դաշնակութիւն մ'հրաշալից մազերուն մէջ կը ծորի: Բամբիռներն իր կը հընչեն, այնքան ճարտար` որ կարծես Անոր ձեռքերն Ապողոն թաթախեր է տարփակեզ Սըրտին մէջ իր տավիղին: Գործիքին ձայնը կերկեր Կը զեղու սրահն` ուր շատօնց գուսաններն ա՛լ չեն նվագեր: Կոհակներուն մէջ լոգցող աղկիոնին հանգունակ Ան կը լողա մատերուն երգերուն մէջ ներդաշնակ` Որոնց ի լուր տատրակներ ահա կու գան խառնըվիլ Ցանցին մէջ իր մազերուն, իր մազերուն հիատեսիլ` Որոնք, ալիք առ ալիք, կ'երթան սըփռիլ ման ի ման Ասպետներուն գըլխուն վրայ արշալոյսի մը նըման: Կոչնականները գինվո մէջ թաթախւած, տըռփագին, Բոլորը լուռ, սալացած` ըզմայլանքեն գեղեցկին Կը դիտեն մրրիկն այդ կընոջ գանգուրներուն մետաքսե: Ան կը ճախրե՜, կը ճախրե՜, կատաղօրէն կը ճախրե՜: Երբոր ետև կը թէքի` կուրծքին վըրա հոյաշեն Բըլուրի պես կը դիզվին ըստինքներն իր սարսըռալեն. Եվ վարսէրն իր վիժանուտ, ուսէրն ի վար հոսելով, Կ'երթան փըփրիլ հատակին, հոն կազմելով ոսկի ծով. Ան կը ճախրե՜, կը ճախրե՜, սանձակոտոր կը ճախրե՜… Հոգվոյն մէջ` ծով, շուրջը` լոյս, ան Կիպերեան Աստղիկն է` Որ իր չորս կողմն հավաքած աղավնիները լուսեղ Փորձեր կ'ընե թըռչելու ինքն ալ անոնց հետ մեկտեղ, Եվ հևհևուն, ծիծաղկոտ, վարդի մը պես բըռնըկած, Վերջին թափով կը սուզի կապոյտին մէջ վերասլաց Թողլով որ քողն ամպերէն հորձանապտոյտ իյնա վար Տիոնիսեան բագնին վրայ, գինիին մէջ հըրավառ: Ա՛յսպես պարեց վարձակն ալ, մինչև որ քողն հոգիին Հոն թաթախեց դիրտին մէջ ամեն մարդու բաժակին: Ա՛լ հոգնած էր ու քըտնած, կ'ուռեր ծոցն իր լուսեղեն, Երբոր վերջին ճախրին մէջ Տրդատ բըռնեց բազուկեն Եվ ծունկին վրայ նըստեցուց, գգվեց գըլուխն ոսկեհեր: Վարսէրն ի վար շիթ առ շիթ կը ծորեին քըրտինքներ. Ձեռքերուն մէջ դեռ տենդոտ, Բագրատունվոյն ճոշին վրայ Կը դողային բամբիռներն իր մարմնոյն պես դիւրազգա: Տըրդատ մատերը անոր համբուրելով մի առ մի Եվ շամբշելով անոր հետ զերդ սեղեխներ վաղեմի. –«Նահապե՛տ, ո՞վ է,– ըսավ,– վարձակը այս լուսաստինք: Եթէ Աստղիկ երկնի մէջ Վահագնի մ'օր հանձներ զինք, Ու կաթիլները սէրմին ըլլային նոյնիսկ աստղեր` Դարձյալ այսքան չըքնաղ ծնունդ մը երբեք չէր բողբոջեր: Այս կինն ինձ տուր, եթէ չէ օրեն` որ մենք ընենք վեճ. Արշալոյսին թող մեկնիմ արշալոյսն այս գրկիս մէջ»: Բազմականներն ըսկըսան նախանձահոյզ քըրքըջալ. Բակուր ծածուկ մախանքե մ'ակռաներն իր ձիւնափայլ Սեղմեց. և նուռ մ'որ ձեռքին մէջ բըռնած էր այն ատեն, Ըսկըծանքեն ըսկըսավ ճըմլել: Ըսավ.–«Իշխա՛ն քաջազեն, Վըրաց երկրեն, ուր կիները կը ծաղկին վարդի պես, Զայն նիզակովս եմ շահեր, մարտիկներու ընդդէմ վես Մղելով երկար պայքարներ: Այժըմ ներե որ ըսեմ` Թէ իմ հարճս է, և չ'ըլլար քեզ աղախին մը նըսեմ: Եթէ կ'ուզես` որ մեր զոյգ բաժակներն այս մըտերիմ Հազիվ թափուր գինիե, չլեցվին արյամբ ոխերիմ` Թո՛ղ զայն, իշխա՛ն»: Բնավ չանսաց Բագրատունին սըրարբած Սեղանեն վեր բարձրացուց դաշխուրանն իր գինեմած Ու ձեռքովն իսկ զայն խմցուց, ծունկին վըրա, վարձակին` Որ կը ժըպտեր ըմպելու ատեն ժըպտով մ'հեշտագին: Իր գողտըրիկ բերանին երկու կողմեն ընդհոլով` Թափեցավ քիչ մը գինին ու ծոցն ի վար սահելով` Գընաց լճակի պես կարմիր ժողվիլ պորտին մէջ անհայտ: Երբ դեռ բոսոր էին կզակն ու շըրթունքները, Տըրդատ Զանոնք առած բերանին մէջ համբուրեց կըտղանքով` Զվարթ հեղուկին մնացորդն ըսպունգի պես ծըծելով: Լըռեց սրահը համուռ: Բոլոր դարձած Բակուրին Կը նայեին, որ կը լմեր դեռ նուռը մէջն ագուռին: Ամեն մարդ հոն թափվելիք արեան մը հոտը կը զգար… Նահապետն ա՛լ վեր ցատկեց տեղեն իբրև քանասար. Գնաց որ հարճն ազատե, ջախջախե գըլուխն Ասպետին` Որ կինն իր տան մէջ կը լլկեր` իբր իր ողկոյզն իր տաշտին: Այս որ տեսավ Տըդատես վարազացավ ու խոպաց. Հրեղեն սիւնի մ'էր նըման, դահլիճին մէջ` վերամբարձ. Կոպիճներուն մէջ աչքերն ըսկըսան ժիր թավալիլ Մերթ ծովուն խորն ընկլուզվող գունդերու պես հրատեսիլ: Ձախ թևով հարճը գըրկեց, հետո–«Հա՜, հա՜,– քըրքըջաց,– Էգ վագրին հոտն ըմբոշխնել արու վագրի՜ն է տըրւած»: Եվ միշտ ժայռի պես կանգուն, շընչելով բոց աչքերէն, Հուժկու ձեռքով սեղանին վրայյե խըլեց, իբրև զեն, Մեծաքանդակ ըսկուտեղ մ'ամբողջ պղնձով կուռ ձուլւած, Գազանացավ, փըփըրեցավ, շամբշոտացավ ու մըխաց. Եվ ուղղակի արձակեց զայն Բակուրի ճակատին… Վերնատան մէջ ահեղ ճիչ մ'արձակեց տան տիրուհին, Ճորտ ու սեպուհ բոլորն ալ դուրս պուղեցան զահանդած. Որոնց բազուկն էր միշտ վատ` երբ հոգին էր սըրարբած: Սակայն կարծես մըրգակալն այն վրիպեցավ հըրաշքով, Եվ Բակուրի լոկ մեկ ունկն արիւնառուշտ խլելով` Գընաց բաղխիլ դիմացի մարմար սիւնին մեծադղորդ Թոթափելով անկե վար կուճեր, կայծե լուսահորդ: Ոմանք սատար փութացին Նահապետին կարեվեր` Որուն խըլւած ականջեն, ճըմլւած քունքեն կը հոսէր Հոն գինիի սափորին մէջ արիւնն իր թըխագոյն, Այն ժամանակ Նազենիկ սարսափահար, յանկարծոյն, Փաթաթվելով Տըրդատի պարանոցին` ողոգեց. –«Այս հարկին տակ, ո՛վ ասպետ, ա՛լ բաժինս է գան ու ծեծ. Դուն որ գիտցար զիս վտանգել, ազատե արդ շուտափոյթ, Երբ ես հոժար խըմեցի ձեռքեդ գինին քու սիրոյդ` Հարկ է ասկե վերջ խըմեմ Բակուրի թոյնն ոխութէան. Դուն հոս արիւն թափեցիր, և պիտի ե՛ս քավեմ զայն: Զիս հեռացուր այս երկրեն, եթէ չէ գործ մ'արքենի Որ ասպետի մը վրիպած հարւածը կին մ'ընդունի»: Ու ավելի ցած ձայնով հարեց.–«Ես քեզ կը սպասեմ Արշալոյսին` որ մոտ է: Մեծ դրան քով արեգդէմ Կա թուզի ծառ մը` որուն սաղարթներուն ընդմէջե Պատուհանիս ճրագն առկայծ ճամբորդներն հար կը տեսնեն: Հոն կը սպասեմ ես քեզի վարդենիի մը նման, Որ կոկոններն իր բանա պիտի կուրծքիդ վրայ տիտան»: –«Ձիուս առջի խըրխինջին պատրաստ եղիր, Նազենի՛կ, Դեռ ճրագդ արփվոյն շառայլեն չընըվաղած` կը մեկնինք»: Ըսավ Տրդատ: Թուրը մերկ միշտ ափին մէջ շողարծարծ, Տալով կամա երևոյթը մեկնումի մը անդարձ, Գընաց թամբեց երիվարն ու խավարին մէջ, անտես, Անհետացավ քառատրոփ, փայլակնացայտ ամպի պես: Կոչնականներն ահաբեկ, կոչնականներն հիազարհուր, Գինո՜վ ու վա՜տ, մի առ մի պարպեցին սրահն ընդհանուր. Լոկ կոյր գուսան մ'երգին մէջ անվերադարձ տեսլացած` Դեռ լռութէան մէջ կը նվագեր սիւնի մը հաղթ կռթընած: Բ Ահա առտվան շողերէն հագեր է վարդ ու սուտակ Պատուհանին առջևի թըզենի ծառն ընդարձակ` Որուն ետև հարճն արթուն.– «Ինչո՞ւ չեկավ,– կը խորհի,– Արտոյտն ահա արձակեց կալին մէջ երգը բարի. Եվ պալատին պահապան շունն արթընցած ման կու գա Բակին մէջ` մերթ միզելով պատերն ի վեր շըրջակա: Ինչո՞ւ չեկավ, ո՛վ Երկինք»: Հորիզոնեն հեղակարծ Արփվոյն ճաճանչն անդրանիկ սլացավ ինկավ շողարծարծ Նազենիկի խուցին մէջ. դալկացավ լոյսը ճըրագին: Օ՜, ի՞նչ խրխինջ, ի՞նչ դոփիւն, ի՞նչ փոթորկում թանկագին… Կու գա իշխանն ազատել զինք Բակուրի նախանձեն: Պատուահանին ներքև՛ է Տրդատ ձիուն վրայ արդեն: Բերկրանքեն հա՛րճը խայտաց. զեղան աչքերը վըրդով Անպատմելի խընդությամբ, ինչպես երկինքն` արևով, Գիշերն ամբողջ ինք հոն էր, զով խավարին մէջ արթուն, Հանդերձներովը պարի, բամբիռներն ալ` մատերուն. Աստղերուն տակ աղոթող բագոսուհվո մ'էր նման` Վարդերը դեռ հանդէսին մազերուն մէջ ցիրուցան, Եվ լանջքը մերկ` որուն վրայ թափւած գինին խըրախին Տակավին միշտ կը սըփռեր իր զըվարթ բոյրը չորս դին: –«Ձեռքդ երկարե, 'սավ Տրդատ»:– «Դու գիրկդ բաց, կը ցատկեմ»: –«Գըլուխդ, ըզգո՜ւյշ, չըփշրես լանջապանիս զրահին դէմ»: Եվ Նազենիկ անհամբեր հեղեղին հետ վարսէրուն Ասպետին մռայլ ծոցին մէջ նետեց ինքզինքը սարսռուն, Եվ զայն հեղ մ'ալ ողողեց մազերովն իր դարալիր: Դափրեց նըժոյգն և ռունգերը փեռեկած լայնալիր` Հորիզոնին դարձուց գլուխն ու մըտրակի մ'հարւածով Թաղվեցավ իր արշաւին ամպրոպին մէջ փոշեծով: Փա՜ռք մեծազօր կենցաղին ասպետական դարերուն` Ուր պաշտվեցավ Գեղեցիկն ու Զորութիւնը արբուն, Եվ խորհրդանիշը անմահ Գեղեցկին, Զորութէան` Փըրփուրներու Դիցուհին Ըստինքներով ռոշնական: Փա՜ռք ձեզի միշտ, գանգրահեր ո՛վ ասպետներ արդընկեց, Որոնց զրահով վերտըւած լանջքերուն տակ բաբախեց Սիրտ մը հավետ անձնըվեր` տըկարներուն, ընկճւածին, Եվ գեղանի կիներուն, անոնց մարմնոյն բիւր գանձին: Փա՜ռք ձեզի միշտ ձիամարտեր, մկունդխաղեր շանթասլաց` Որոնց օդին մէջ շաչուն տեգերն յանկարծ բըռընկած` Կայծակներու խաղն եկան երկրիս վրայ փոխադրել. Վիշապասպան սուսէրներ, ժանգոտելու անընդել, Կառարշաւներ փոշեմուղ, գուպարահաղթ ոգորներ Շառափնաթափ տեգ տեգի, կումբ կումբի դէմ ոսկեհեռ Փա՜ռք ձեզի միշտ, ո՛վ որսէր թըրթռուն ձայնով շեփորին, Երբ լիճին քով վիրավոր կ'իյնա եղնիկն ողբագին, Եվ վարազներ արդնահար կը թավալին մարգին վրայ` Որոնց կողեն արիւնն հորդ կրակի պես կը մըխա: Փա՜ռք ձեզի միշտ ավարներ, հափափումներ կիներու` Որոնք տըվին իրենց տարփն ու համբոյրները աղու Առիւծներու քաջութէան, և ո՛չ ոսկի հորթէրուն Որոնց սիրտերն առավ լոկ սուրերու ծայրը փաղփուն: Փա՜ռք ձեզի միշտ, ո՛վ դարեր ասպետական կենցաղին, Ուր մարդիկ հզօր և անկեղծ էին նըման գինիին: Առաքինի քաջութէան տեղ նենգն այսօր կը տիրե. Փոխան տեգին հոլանի` պատեանի մէջ դաշոյնն է` Որ կը շողա մութի՛ն մէջ, կը ժանգոտի՛ արևին. Ոճիրներն արդ խավարի լռութէան մէջ կը դարբնվին Մըխոտ ճրագի լոյսին տակ ծըռած գունատ մարդերէն: Երբ արեգակը նընջե` մեղքերն հայնժամ կը գործեն: Չեն պաշտեր կնոջ մարմինին դաշըն ձևերն հըրահրուտ Լոգցըւած բիւր ջահերու շառայլներով հոսանուտ: Կինը մարդուն միացնողը Աստղիկի սիրահոդ Լուսեղ մատերը չե՛ն բնավ, այլ շանսըխուրը ցեխոտ: Գեղեցկութիւնը ծընունդն է Զորութէան հորձանքին` Ինչպես մարգրիտն օվկիանի անդունդներուն մոլեգին: Բայց այսօր չե՛ն քանդակեր սուսէրներով կորովի Գեղեցկութէան սուրբ բագինն` ուր իգութիւնը խընկվի: Բավական է լի գավաթ մը Միւնիխի գարեջուր, Որ աճուրդի հանւած սէրը գնեն մարդիկ քրեիքուր, Սեր վաճառվա՜ծ, ոչ նվիրւած` ինչպես պըսակ սարդենի Զոր հերոսին համար սուրն աստւածներէն կ'ընդունի: Եվ այժըմ մարդն այս դարուն, մարդն ըղեղին տակ կըքած, Ո՛վ ասպետներ հեթանոս, եթէ բաղխե ոտքն յանկարծ Ձեր բազուկի մեկ ոսկրին` որ հողին տակ ճերմկած է, Անոր հըսկա զանգւածեն կը սարսափի, կը կարծե Ձեզ առասպել դարերու առասպելյալ գազաններ, Ո՜վ ասպետներ հեթանոս, ո՜վ ասպետի ոսկորներ:
	__________________ HayCity Armenian Game Portal

11 Jun 07, 16:25	#2 (permalink)
KODAK VIP Lord VIP Ultra Club Join Date: Jan 2007 Location: Nederland Age: 43 Posts: 2,541 Rep Power: 22	ՀԱՐՃԸ Դանիել Վարուժան Գ –«Տե՛ս, Նազենիկ, ինչպես դաշտն ըսպառեց ձիս վըզանուտ Ա՜յնքան երագ` որ կարծես մոխիրի մէջ բոցանուտ Սըմբակներն իր խըրվեին: Ան հպարտ է, իմ Սիրուն, Երբ այդ մազերըդ խառնւած կը զգա իր հորդ բաշերուն»: –«Ո՛վ իմ ասպետս և իմ քաջըս, մըտրակե՛ անդադրում` Մինչև որ սա անիծւած Սիւնաց սահմանը թողում: Սարսափն է դեռ սըրտիս մէջ, բայց մեն մի դռոյթը ձիուդ Հոգիիս մէջ կը սպաննե երկիւղի տրոփ մը անգութ: Ո՛վ իմ ասպետս և իմ քաջըս, մտրակե՛, անդադրում»: Այսպես անոնք խոսելով` հըճըվանքով մ'անպատում Կ'արշաւերին դեպ Շիրակ: Տըրդատի լայն կուրծքին վրայ Կը հանգչեցներ` հարճն ամփոփ` գըլուխն իբրև լուսնկա. Մերթ ոտքերն իր կը զարներ ձիուն փորին տըղընդեր, Մերթ Տըրդատի անութին տակեն ետև կը նայեր, Հորիզոնին շըրջելով կապոյտ աչքերն` որոնց մէջ Բերկըրանքներ կը հիւսէրին շողերն առեչ առ առեչ Միշտ մեծցնելով հոյսը զվարթ` ծախւած ճամբուն մեծությամբ: Շանթ կը տեղար արեգակը երկընքեն վար անամպ Իր տոթին տակ խեղդելով կենդանութիւնը շուրջի. Կարծես հողին մէջ ղողւած ըլլար ամեն մեկ ճըճի. Միմիայն մերթ կը լսվեր բըզզոցը թավ զամբուռին, Որ ա՛լ հոգնած ընդերկար հալածելե կենդանին` Արշավանքին փոշվոյն մէջ կանհայտանար խորամուխ: Անոնք իրար փաթթըւած կ'ամբարտակեն սարին գլուխ: Խուլ դըրոդիւն մ'հեռվեն եղավ յանկարծ լըսելի, Կարծես գետնին ընդերքեն անցներ ամպրոպ մ'ահռելի: Տըրդատ շըրուշակը դարձուց, և երիվարը խոկուն Ծամծըմելե դադրեցավ պահ մը լըկամը փըրփրուն: Վարը, դէմի հովիտեն դեպի գագաթ ծառացան Ձիավորներ զինավառ մըրրկարշաւ ու դաժան: Ոմանք աղեղ ունեին և ոմանք լախտ ու տապար, Ոմանց տեգերն ուղղաձիգ արեգակին տակ փարփառ Հանկարծակի սարեն վեր փայլատակներ ճայթռեցին. Բակուր մէջտեղն էր անոնց աշտանակած ահեղ ձին. Կու գար լուծել իշխանեն վըրեժ, պատժել հարճն անխիղճ` Մորթէլով հոն` փոխանակ զայն փըրկելու աղծապիղծ, Կոչնականները բոլոր զինւած էին արդ իր հետ. Երեկ գինով հըղփացած, այսօր արեան հակամետ: Երբ Բագոսեն վերջ որրեց զանոնք Արեսն արդընկեց` Հանդիսատես վատութէան հուշն հոգինին զայրագնեց: Ըսկուտեղին արհավիրքը սիւներուն ընդմէջեն Հետո իրենց սըրտին մէջ վառեց վրեժի մը գեհեն: Տըրդատ երկար նայեցավ դեպի հրոսակն հալածիչ, Աչքերէն թոյն կ'հոսեին մոլուցքի զոյգ մը կարիճ. Գըրկին մէջ հարճը յանկարծ արձակեց ճիչ մը տրտում. –«Ո՛վ իմ ասպետս,– ողոգեց,– օ՜հ, մըտրակե՛ անդադրում. Գերին ըլլամ քու սուրիդ, անոնց գերին մ'ըներ զիս. Ահա տեգերն ուղղեր են միահամուռ կոկորդիս` Ուր համբոյրիդ տաքութիւնը դեռ, ավա՜ղ, չէ պաղեր»: Ըսավ: Թաղեց ասպետին ծոցին մէջ գլուխն ոսկեհեր: Հա՞րկ էր արդյոք ճակատիլ. ո՛չ. պիտի կռիվն ունենար Անհավասար հաղթանակ, թէև վըսէր մ'հավասար: Ու Տըրդատես թոթվեց սանձն երիվարին հողմասլաց, Երկրադըղորդ թընդաց դռոյթն, փոշին ելավ, և սուրաց, Ու ըսկըսավ հալածումն հըսկաներուն սանձարձակ: Ողոգեց հարճը նօրէն.–«Ո՛վ իմ ասպետըս վրիժակ, Ես կը տեսնեմ անութիդ տակեն զանոնք` որ կ'իջնեն Բըլուրն ի վար, աչքերնին մեյ մեկ անդունդ լուսեղեն. Հարիւր ձիեր կարկառեր են վիզերնին դեպի մեզ, Որոնց շունչերը կ'ելլեն պինչերնեն տաք մոխրի պես: Օ՜, մտրակե՛, մտրակե՛, երբ բըռնեն զիս` վագրի նման Պիտի կրծեն ոսկորներս, լակեն արիւնըս լըման»: –«Հեղեղին մէջ մազերուդ փակե աչքերդ, իմ Աղվոր, Եվ կուրծքիս վրայ քընացիր օրորումով այս հըզօր, Անոնք այստեղ չըհասած` մենք Շիրակ ենք գիրկ գըրկի»: Ու լայնալանջ երիվարը մըտրակեց ուժգնակի: Անցավ խորունկ փապերէն, հեղեղատեն մեծագոգ, Ընկըղմեցավ խորն հովտին, ճեղքեց ավազն հրաբորբոք. Եվ ուղղաբերձ, մեծաշունչ, համբարտակեց սարն հըսկա Թավալելով հետք ի վար ապառաժներ` որոնց վրայ Լուսնանըման կուռ պայտերն իրենց դըրոշմը դըրին. Ճապուռներուն մէջ որսն իր սեղմելով միշտ ավելի. Ժայռերն ի վար խոեացավ ջըրվեժին պես փըրփրալի` Հորձանքին մէջ տանելով լերան ծաղիկ մը կարմիր Իբրև դաշտին մեկ ընծան տըրւած վիհին լայնադիր: Ու մըտրակե՜ց, մըտրակե՜ց, երբոր յանկարծ լըսվեցան Իր ետևեն սուլումները նետերու դավաճան: –«Ասպե՜տ, ասպե՜տ, մահն հասավ մեր թիկունքեն, կը շչա: Օ՜, կը վախնա՜մ, կը վախնա՜մ. ուսիդ վրայյեն նետ մ'ահա Հըրախայթոց օձի պես շըշըչալով սըլացավ: Վայրկյա՜ն մըն ալ և անոնք կու գան կ'հասնին մեծարշաւ. Աղեղներէն լայնալիճ կարծես արիւն կը կաթի Եվ կը ներկե ձիերուն հորդ հորդ բաշերը կաթի: Ասպե՜տ, ասպե՜տ, մի մատներս զիս անոնց խեռ մոլուցքին, Ես քու գերին, ձիդ ըլլա թող գերին քու մըտրակին»: Այսպես ըսավ Նազենիկ. լալ ըսկըսավ դառնահեծ, Եվ Տըրդատի կուրծքին վրայ գըլուխը այնքա՛ն սաղմեց` Որ զրահին մէջեն իսկ կը լսէր տրոփը սըրտին: Գանգուրներն իր հողմածուփ ձիուն բաշին կը խառնվին. Ինք կը սարսռա վարմն ինկած աղավնիի մ'հանգունակ: Սարսափելի էր տարափը նետերուն մահարձակ` Որոնք ջուրի նըման օդն եռանդահորձ ճեղքելով Կ'երթային մահ երգել փախըստական զոյգին քով: Այն ժամանակ Տրդատես գլուխն իր դարձուց մըրրկահեր Եվ հեգնօրէն մըռընչեց.–«Հալածեցեք, դե՛հ, գայլե՜ր, Մինչև շընչատ վար կախվին ձեր լեզուները դողդոջ. Արձակեցե՜ք կըռնակիս ձեր ասեղները կընոջ»: Ըսավ. և նժոյգն այս անգամ խթէց այնքան ուժգնալի` Որ արշաւանքն եղավ շտապ մըտածումեն ավելի: Ահա ձո՛րն ինք կը սուզի, սարի՛ն միւսները կ'ելլեն. Կը փայլակե ինք սարին, անոնք ձորին խորերէն Կը փոթորկվին: Եվ նըման զոյգ մ'ամպրոպի մոլեկան Լեռնահարթին վրայ անգամ մ'այնքա՛ն իրար մոտեցան, Որ պիտի շանթը ճայթէր, պիտի պոռթկար նետն արիւն` Եթէ Տըրդատ ըզգեցած չըլլար քեմուխտ հաստատուն: Անոնց հանած փոշիներն իրար միացան` կազմելով Հըրատապ ամպ մը խարտյաշ` կարծես հըղի արիւնով: Այն ժամանակ պիտ' հազիվ արձակեր տեգն իր Բակուր` Որ ճեղքե թիկն ասպետին, և հարճին լանջը փըրփուր, Երբ վիհ մ'յանկարծ դժոխորկոր լերան գըլխուն փեռեկւած Արհավիրքով մ'ընկրկեց հալածողները սրընթաց: Ճողոպրեցավ Տըրդատես, և լեռն ի վար ուղղակի Դիմեց անտառ մը մըռայլ` որ սահմանն էր Շիրակի: Բակուրի խումը կեցավ հառաչակուլ, ոգեսպառ, Կատաղութէան խարոյկով ամբողջովին բոցավառ: Ա՛լ հուսահատ` աղեղները պըրկեցին տըղընդեր, Լարերն եղան լայնալիճ, անձրևեցին փըքիններ. Նետե դատարկ կապարճներն եկան լեցվիլ վրեժ ու ոխ: Հազիվ թէ ծոցն անտառին կ'ընդգոգեր զոյգը փախչող` Բակուր իր նետը վերջին, հերձակ մ'ամբողջ ժահրաշիթ, Արձակեց այնքա՜ն զօրեղ, թիրախին ա՜յնքան ճըշգրիտ, Որ օձի նման շչալով թունոտ լեզվովը սաղապ Տըրդատեսի անութին տակեն սողոսկ անցավ թափ, Ու մըխվեցավ վարձակին ծոծրակին մէջ լուսաբուխ Եվ հոն մընաց` հորդառատ մազերուն մէջ խորամուխ: Երեք անգամ սըրսըփաց զարնւած աղվոր աղավնին, Երեք անգամ չուզելով կարծես թողուլ իր հոգին: Այս բանը ո՛չ Տըրդատես նըկատեց, ո՛չ ալ Բակուր, Իրենց անզուսպ մոլուցքին փոշիներէն դարձած կոյր. Բնավ չըտեսան թէ ի՛նչպես կը փըշրվեր ու կ'իյնար Դաշնակութէան ու գեղի աստւածակերտը գոհար. Միայն նըժոյգը վրընջեց, ու երեք հեղ սարսըռաց Երբ սառեցավ փորին վրայ զարնըվող ոտքը յանկարծ: Դ Իջևան մ'է կառուցւած սահմանին վրայ Շիրակին, Գործ արքունի ճոխութէան, մեծազանգւած, ահագին: Լայն դըռներն իր կը բացվին ճամբուն վըրա հրատոչոր Դուրս շընչելով զովութիւն և աղբերուն հոտը չոր: Արևուն դէմ կիզանուտ ապաստան մ'է մըշտազով Ճամբորդներն հոն կը հասնին տոթէն թխացած ծոցերով Եվ հոնքերնին բեռնավոր փոշիներով տապախարշ. Հո՛ն կը հասնին սայլերն հոյլ գոմեշներե ծանրաքարշ, Եվ կաղացող ջորիներն ու կարավանն էշերու Քաղցրաողկոյզ խաղողին կողովներուն տակ հըլու: Հո՛ն կը հասնին շար ի շար ուղտերը հաղթ` բեռնավոր Տարաշխարհի զանազան համեմներով քաղցրածոր Եվ կը պառկին ծընկածալ, խըրոխտավիզ, կ'որոճան Անծանոթ խոտն հեռավոր երկիրներուն արփական: Թանձրակառոյց իջևանը բարիք մ'է երկնատու Երբ կը հըսկե ճամբուն վրայ` որուն ծայրերը երկու Հորիզոնին խորհուրդին մէջ տաղտկօրէն կ'անհետին, Երբ կը վառե անկենդան լըռութէան մէջ լեռնային Իր պանդուխտի օճախներն ամեն մարդու անխըտիր Եվ հոն ամռան ջերմութիւնը մարելու ի խընդիր Թանին ալիքը կը հոսի երակներու մէջ ծարավ: Բայց միշտ հասնիլն հոն, անկե մեկնելեն քաղցըր չէ բնավ: Ավասիկ այդ իջևանն է` ուր կու գա Տըրդատես Ապաստանիլ նետերուն և արևուն դէմ հրակեզ: Ծալքերուն մէջ թիկնոցին և կուրծքին վրայ զրահակուռ Պարուրւած է Նազենիկ մարմարի պես ջարդուփշուր. Այլևս, ո՛հ, չի հուզեր ոչ մեկ սարսուռ, ոչ մեկ վանկ Չըքնաղ մարմինն իր սառած լուսարձանի մ'հանգունակ: –«Արդյոք քնացա՞վ (կը խորհի` ասպետն հասած իջևան) Թէ սարսափեն մարեցավ, ճըրագի պես, կուրծքիս վրայն: Ի՜նչպես կըրնա սալանալ այդքան եռանդ մ'յանկարծոյն Եվ տարածվիլ սըրտիս վրայ շիրմաքարի մը հանգոյն»: Խորհելով այսպե՛ս Տըրդատ վար կը ցատկե նըժոյգեն Եվ կ'իջեցնե վարձակն ալ, բայց աչքերն իր կը տեսնեն Մազերուն մէջ Բակուրի նետն ըսպաննիչ, արիւնն հիր` Որ հոսած է ծոծրակեն ժապավենի պես կարմիր: Կընոջ մարմինը անշունչ գիրկը կ'իյնա ցըրտագին. Կատաղութիւն ահավոր ասպետական խաբկանքին… Մազերն ամբողջ կը քըստմնին` երբ սիրտն անոր կը տեսնե Տիեզերքի մը սըրտին նըման` դադրած տրոփելե, Երբ կը խորհի թէ կինն այդ մեկ թարթափին մէջ աչքին Գեղեցկութէան հեթանոս ուներ գանձերը անգին, Թէ իր մարմինն է լոգցած երկնի շողովը անշեջ, Մեղր ուներ իր թուշին տակ, լոյս ուներ իր ծիծին մէջ, Եվ իր ձեռքին ու ոտքին մատերուն ծայրն էր խըտացած Տիեզերքն այս հարդագող Ճարտարութիւնն առեղծւած. Եվ խորհեցավ վերջապես` սրահին մէջ Բակուրին Աստւածացումն իր միսին, փոթորկումները պարին, Եվ առջի հեղ ըլլալով ապառաժ մարդն այդ լացա՜վ… –Ո՜վ պատրանքի արցունքներ հերոսներուն մեծ համբավ, Որոնք երբեմըն սըրտի խօրէն կ'հոսին տըխրամած Հին օրերու հաղթութէան պըսակներուն վրայ դեղնած: Ե Բարտի մը կար հինավուրց` զօր ձեռքերովն իր բարի Իջևանին քով տընկեր էր Դիցանոյշ մ'անտառի. Սակայն այդ օրն ոստ առ ոստ ան կը չորնար տրտմօրէն Տերևներն իր դալկահար հողին վրայ ողբալեն: Ո՛վ գիտե ո՛ր մըրրկածուփ գիշերվան մէջ Արամազդ Զարկեր պատռեր էր անոր սիրտն իր շանթով մեծասաստ. Եվ գըլուխն իր գեղուղեշ` որ կը հասներ արևին` Արդ սոսափներ չէր երգեր, կը նիզակվեր դեպ երկին: Հո՛ն, ահա այդ բարտիին շուրջը եկան հավաքվիլ Անտառաբնակ չորս քուրմեր կընգուղ ու ջանջիլ, Ու Տըրդատի հրամանով անոր բունին ճիշտ ներքև Միահամուռ փորեցին Նազենիկի փոսը սև. Ու երգեցին Աստղիկին: Տըրդատ սըրտեն շանթահար` Անոր դեռ թա՛րմ դիակն առած գրկին մէջ կու լար: Երբ զայն փոսին հանձնեցին` մազերուն մէջ շաղապատ Դեռ Բակուրի նետն ոսկի կը փայլակեր լուսացայտ: Իջևանի քով տնկւած վաղընջական այն բարտին Վերընձիւղում մ'ըստացավ` բուժելով վերքն իր սրտին` Երբոր Հարճին լոյս մարմնոյն ավիշներով կենսահորդ Թաթախվեցան հողին տակ արմատներն իր խորդուբորդ, Եվ ըսվեցավ թէ անոր տերևուտքին մէջ դողդոջ Չըքնաղ հոգին վարձակին բընակեցավ դար մ'ամբողջ, Լուսնկային ժըպտեցավ, ծոծրակին վերքը տվավ ցոյց, Հովերուն հետ պար եկավ, բամբիռներն իր հնչեցուց: Վ Ե Ր Ջ
	__________________ HayCity Armenian Game Portal

11 Jun 07, 16:29	#3 (permalink)
KODAK VIP Lord VIP Ultra Club Join Date: Jan 2007 Location: Nederland Age: 43 Posts: 2,541 Rep Power: 22	ԳՈՂԳՈԹԱՅԻ ԾԱՂԻԿՆԵՐ Դանիել Վարուժան Փա՜ռք սարբինային. Քրիստոս կը պատարագե: 1. ԱՍՏՈՒԾՈ ԼԱՑԸ Գեղեցիկ բաները արցունքի մեջ կը ծնանին: ՌԸՆԱՆ Երբ միջոցին մեջ տեղի տըված չէր Դեռ Ոչընչությունն այս Տիեզերքին` Ես կարծեմ Աստված բան մը կ’որոներ` Որ դարման ըլլա տաղտուկի վերքին: Շըրջան ըրավ Ան միջոցը մեկեն, Եվ հոն իրմե զատ բան մը չըգտավ. Էություն մ’ուզեց իր Էութենեն. Իր Էությունն իր արձագագն եղավ: Հետո դառնալով, տըխուր և մորմոք, Համըր լըռության և կույր Ոչինչին` Ան իրենցմե ինչ մ’ուզեց և անոնք Ինքզինքնին տըվին, կամ բան չըտըվին: Երբ Անհունն այդպես դատարկ գտավ Ան, Իր մեջ ըզգաց խոր, դառնակըսկիծ ցավ. Եվ Լըռության վրա ու Ոչընչության Հուսահատութենեն սըրտաբուղխ լացավ: Վարն իր արցունքներն ուզածը տըվին` Կազմելով մեյմեկ աստղեր երկընքին. Եվ Բանաստեղծին նըման Աստված ալ Որպեսզի ստեղծե` հարկ եղավ նախ լալ: 2. ՃԱՆԱՊԱՐՀ ԽԱՉԻ Ո՛վ մատնըված Հիսուս, Դու որ փըշապատ գըլուխ մ’ունեցար` Գըթա՛ իմ գըլխուս. Դերաներդ զայն քարկոծեցին հար Եկեղեցիին սալաքարերով: Վերքերես բըղխող ըղեըղ կերան Իշամեղուներն ամբարըշտության: Տե՛ս, մազերուս վրա եղյամն է նըստեր. Ես շա՜տ եմ տանջվեր: Տառապա՛ծ Հիսուս, Դուն որ ունեցար արտասվող աչքեր` Գըթա՛ աչքերուս. Անոնք ավելի արտո՛սր են քամեր Քան թե խըմեր լույս: Դագաղներու վրա Միշտ մահն են հըսկեր մոմերու հետ շեջ Բիբերս են ընկեր վիշտի հորի՛ն մեջ: Տե՛ս, կոպերուս վրա աճյուն է ցանվեր. Ես շա՜տ եմ տըքներ: Ապտակվա՛ծ Հիսուս, Դուն որ ունեցար ձեռքեր կալ ու կապ… Գըթա՛ ձեռքերուս. Ափերս են տաղեր պայտերով հրատապ, Եվ մատվըներս, ըստինքներու նման Արյունս են կթեր: Դաստերս ճաթած են Կըրելեն երկաթ, հողը փորելեն: Տե՛ս, եղունգներըս սիրտս ե հոշոտեր. Ես շա՜տ եմ խոցվեր: Թըքնըվա՛ծ Հիսուս, Դու որ ունեցար ձաղկըված կողեր` Գըթա՛ կողերուս. Անոնք աղբյուսի վըրա են պառկեր` Եվ վիշտը քունեն ճանչցրեր հաղթական. Բուծաներ են միշտ գըրկած Մահը կույր` Իրենց քաղցն անոր տալով կերակուր: Տե՛ս, փողոցի շուն մ’է կողըս պատռեր. Շա՜տ եմ հալածվեր: Մահապա՛րտ Հիսուս, Դու որ բևեռված ոտքեր ունեցար` Գըթա՛ ոտքերուս. Արյուն սըրսկելով թափառեցան հար Ավերակներու եղիճներուն մեջ: Զանոնք չըլըվաց ձեռք մը սիարկան Ո՛չ մեկ լալկանի մեջ ասպընջական Ոտնամաններս կ’հոսին մոխիրներ. Ես շա՜տ եմ քալեր: Ո՛վ խաչված Հիսուս, Դուն որ նիզակված սիրտ մը ունեցար` Գըթա՛ սըրտիս հույզ. Օր մ’որ անոր մեջ բաբախեց աշխարհ` Հույսին տեղ այսօր Ոչի՜նչը կ’ապրի: Սիրտըս սափոր մ’է, աճյունս` անոր մեջ, Զոր պիտի հովե՛րն առնեն մահես վերջ: Տե՛ս, տե՛ս, սըրտիս վրա դաշույն մ’է խըրվեր. Ես շա՜տ եմ սիրեր: 3. ԼՈՒՅՍԸ Դուն կը փայլիս մեծության և զոհագործումին համար: ՌԻԿ-ՎԵՏԱ Կ’երթամ աղբյո՜ւրը լույսին… Ուղին երկա՛ր է. սալարկված է ուղին Կայծքարերով, ցանկված` մուրտի փուշերով. Ուղին շեղ է ճառագայթի մ’հանգունակ: Անկե կ’ելլեմ` հենլով դողդոջ ծունկերուս, Եվ ծունկերես, զոր գամեցին եղբայրներս, Արյունըս տաք կը բըխի: Հևքն է ` կուրծքիս, թարթիչներուս վրա` փոշին, Սիրտըս սափորն է դատարկ, Ու ես կ’երթամ դեպի աղբյո՜ւրը լույսին… Լույսն աղվոր է, բարձրության մեջ հոսանուտ. Խոնարհումին մեջ` արդար: Օր մը տեսա էութենեն մաս մը սուրբ Մորս հոգվույն մեջ ճաճանչագեղ և ցաթած Մեր գյուղակին մեկ վաղեմի հերոսին Հողակույտին վրա դալար: Միջօրեին` զայն տեսա Որ` նըման մեծ թիթեռնիկի մ’ըսպիտակ` Կը քալեր գաղջ պատուհանիս քարին վրա, Որ մայթերեն կամ աղծապիղծ ճամբայեն, Ներողամիտ գըթությամբ, Կը հոսեր նոր կըթված կաթի մը պես եղկ, Որ իրիկունն, հորիզոնե հորիզոն, Կ’երիզանար գետերու պես հակինթի, Կամ կը կազմեր, երկինքնեուն վրա խաղաղ, Անըրջական ավազաններ, որոնց մեջ Կը բռընկեին նունուֆարե կըղզյակներ: Զայն ես տեսա՜ և հոգվույս մեջ արթընցավ Պանդուխտի տենչ մը անորոշ և լըլկիչ Դեպի գավառ մ’անծանոթ, լի արևով. Եվ արդ կ’երթամ դեպի աղբյո՜ւրը լույսին… Լույսն է Մըտքիս հարսը, աղջիկն` Աստուծո. Ան գինին է Տիեզերքի բերկրության, Որ իրիկուն մը, կողեն դուրս Հիսուսին, Հեղեղորեն հոսեցավ, Ներումի պես հոսեցավ, վա՛րը, Մեղքին Սեղանին շուրջը հավաքված մարդեուն Անհուսության ըսկիհներուն մեջ դատարկ, Լույսը արյո՛ւնն է բնության, Գիշերվան թագն, ու պատմուճանն է օրվան. Աստվածային Ակնին է` Որ` երկունքի մեջ մեռած մոր մը նման, Կը ստեղծե ի վախճանելու ժամանակ, Ակնին` հրեղեն բիբերով, Որուն հոգին ամեն գարուն կը տրոփի Հյուլեին մեջ և մարդկային մըտածման, Որուն համար զոհերով դեռ կը մըխան Նըվիրական ափերը հորդ Գանգեսին: Ու ես կ’երթամ դեպի աղբյո՜ւրը լույսին… Լույսը մարմարն է երկնային հանքերուն, Որով Արվեստն, անմահական երազով, Կը քանդակե ձյունամարմին աստվածներ: Իր ծոցին մեջ կը ծընին Մռայլ Տանդեներն ու Հոմերները հըսկա, Իր ծոցին մեջ իմաստությունը երգ մ’է` Զոր գիշերվան մեջ խորին Բանաստեղծները կը խըմեն աստղերեն` Որ նըվագեն ցերեկվան մեջ` Մարդերուն: Ան ամենո՜ւն զինքը կու տա, ամենո՜ւն Կը բաժնըվի, և կը մընա անբաժան Նըշխարքին պես. ան նըշխարքն է` որ կ’իջնե Ամեն առտու, սեղաններուն վըրա մեր, Մարդեղության արյունլըվա խորհուրդին: Ու ես կ’երթամ դեպի աղբյո՜ւրը լույսին… Քանի՞ հազար, քանի՞ հազար տարիներ Պետք է որ ա՛յսպես քալեմ. Քանի՞ անգամ պետք է իյնամ կարեվեր, Ճանապարհիս վրա բացված Նըպատակիս ժայռափըշուր մուրճերով. Չըգիտե՜մ ես. միայն թե, ո՜վ եղբայրներ, Ո՛վ խաչ հանող եղբայրներ, Թողուցեք զիս ճամբորդությանս մեջ մինակ. Ա՛յնքան մինակ և ա՛յնքան լուռ, որ լըսեմ Տըրոփը սըրտիս, զոր ընտըրած նըվագս է Նըվագներուն մեջեն բյուր. Արևով լի և արևները տանող Ուղիիս վրա մի՛ սըփռեք Ձեր շուքը, մռայլ թևի մը պես ուրուրի: Եվ ոչ ալ զիս կանչեցեք Խընճույքներուն ձեր զըվարթ` Ուր բոզությունը կը զարնե նվագարան: Ընդունա՜յն է խոստանալ Սըրտիս կույսեր, սիտըս սափորն է դատարկ Ու ես կ’երթամ դեպի աղբյո՜ւրը Լույսին… (Շարունակելի)
	__________________ HayCity Armenian Game Portal

11 Jun 07, 16:29	#4 (permalink)
KODAK VIP Lord VIP Ultra Club Join Date: Jan 2007 Location: Nederland Age: 43 Posts: 2,541 Rep Power: 22	ԳՈՂԳՈԹԱՅԻ ԾԱՂԻԿՆԵՐ (Շարունակելի) Դանիել Վարուժան 4. ՏՐՏՈՒՆՋՔ Եղիա Տեմիրճիպաշյանին Տրտում է անձն իմ մինչև ի մահ. Հիսուս Այս իրիկուն լալագին, ո՜վ սիրելի Եղիա, Նիրվանայիդ աստղահեռ կու գամ դըռները բաղխել: Իմ վիշտըս դուն կըրեցիր, դուն կըրնաս զայն հասկընալ` Մարդիկներե ծանակված մահաբաղձիկ տրտմությունս Հանճար մը լոկ իր գութով կրնա վայրկյան մ’ըսփոփել: Ես չեմ ցանկար` քու սիրույդ ըլլալով պահ մ’արժանի` Անմահությանդ նշույլն իսկ մեռած սրտիս մեջ կըրել, Իմ կյանքս է լուռ մըխանքին, և մահըս ալ Ոչինչին: Երբոր բաշխել ուզեց Տերն իր գանձարանն երկնաճոխ Տաղանդներուն տվավ աստղերն, և արևն ալ հանճարին, Բայց սընափառ իմ ճակատս արտախուրել ուզեցի Ասուպներով` որոնք պահ մը շողացին ու մեռան Մեռան անդա՜րձ. բայց այսօր կը համառիմ հավատալ Թե ջախջախված լարերես և աճյունես գերիվեր Կը մընա Վիշտս աննըվաճ, Հուսահատությունըս անմահ: Տե՛ս, գարունեն ես կու գամ, հայրենիքեն վարդերու. Օր մ’իմ շիրմիս առջև ալ մայիսն առույգ ծաղկեցավ. Աղավնիներս ըսպիտակ ավազանիս եզերքին Համբուրվեցան կարմրագեղ կտուցներով տարփահեղձ. Բայց տառափանքն անպատում շիրմաքարի մը պես սև Փակված էր սիրտըս ընդդեմ գարնանային ավիշին. Ու մայիսի վարդերեն ճակատիս շուրջ լոկ մընաց Փըշյա պըսակ մը խըրված մինչև ըղեղս արյունլվա: Դուն որ օր մը, ո՛վ Հընդիկ, բռնված ցավեն հանճարիդ Ծովակին մեջ Մոտայի, բուրումներով առլըցուն, Անհայտանալ ուզեցիր բուստերուն տակ լուսաշիթ, Բնավ երբեք չըտեսար` թե ինչպես շուրջըդ փարթամ Կը ծիծաղեր բընությունն, աքասիաներն եզերքին Կը ձյունեին ծաղիկներ անդունդներունվրա ծըռած. Ծիծառը դուն չըլսեցիր` թևն ալիքին թաթխելով` Երբ տափագին կը կանչեր քեզ վիհերու թովչանքեն Արևուն տակ փայլակող աստվածային խընճույքին. Չըխորհեցար դուն բընավ` թե կ’արժե՛ կյանքը ապրիլ, Կ’արժե նայիլ աստղերուն, և մըտածել Աստուծո, Կ’արժե՛ տալ սիրտ մը քընարին, և հետո զայն կըտակել Անմահական դարերու` քանի մը պարզ թըրթռումով: Այսպես ալ, ո՛վ Եղիա, կըրնաս դուն լավ հասկընալ Թե ա՜հ, ո՛րքան ահեղ է անցնիլ կյանքի գարունեն` Եվ միմիայն աչքերու մեջ արտասուք ունենալ, Քղանցքըդ քըսել վարդերու, ճակատըդ հըպել դափնիի, Եվ հուսկ վերքերը կըրել եղիճներուն դավադիր: Քեզի պես ես ալ նըստա ծովակներու ափունքին, Կամ նավեցի լըճին վրա բուրումնավետ իրիկունն, Բայց դեռ չըմպած անդորրանքն` անդունդը ես չափեցի, Եվ մաղթեցի որ մակույկն իսկույն դագաղըս ըլլար Եվ բըռնաշունչ մըրըրկե մ’Անծանոթին ծոցն հասներ: Սակայն կ’արժեր դեռ ապրի՜լ… ու փորձեցի ես սիրել. Սըրտիս տրոփյունն զգալու համար` կուրծքի մը փարիլ: Դուն չըրի՞ր նույնն, Եղիա՛, երբ հընդիկի փոստիդ վրա Կու գար նըստիլ Սըրբուհին և դրած գըլուխը ծունկիդ` Մըրըրկաշունչ նըվագներդ հրեշտակի պես կ’ունկնդրեր. Երբ դուն բուի աչքերով կը կարդայիր Ռիկ-Վետան` Անշուշտ գըտար իր գըլխիկը ավելի շնորհագեղ Քան թե լուտասը ծաղկած Մայայի լույս ծոցին մեջ. Ու երբ մազերն հորդառատ ջրվեժի պես թափեցան Գիրքիդ վըրա` անոնք քեզ հիշեցուցին անպատճառ Խորախորհուրդ ծըփանքներն անտառներուն հնդկական: Բայց օր մըն ալ Սըրբուհին հիացումին մեջ հոգնած` Մըտքիդ թըռիչն անհունին մեջ դիտելեն ձանձրացավ, Եվ չըհասավ համբուրել վըսեմ ճակատն արևուն. Ո՞ր գիրգ տատրակը արդյոք ատակեց ձուն արծիվին Թևերուն տակ ամփոփել, տալ կենդանի ջերմություն. Ո՞ր կընոջ սիրտը կըրցավ հանճար մ’ընել բարեբաստ: Սե՜րն ու հանճա՜րն` ըլլալով զույգ հաստիչներն Աշխարհի Երանության նպատակին բըռնակալներն են անհաշտ, Մին մըտքերու փոթորիկ, և մյուսը կրակ սըրտերու, Մին աստըղներ կը ստեղծե, կու տա մյուսն անոնց հուր, Տիեզերքի բարերար և իրարու ախոյան, Մեկըզմեկու արյունով անոնք Մեծե՜րն են ծըներ: Ա՜խ, բանաստե՛ղծ, ի՜նչպես քեզ պատմել եգերգը սերիս. Հիշելը զայն` վերըստին արյունիլ է ինձ համար: Ի՞նչպես ըսել թե ես ալ պաշտեցի կին մ’հրաշագեղ. Անոր հեղեղ մազերուն վըրա, քընար բյուրեղի, Մատերըս սեր նվագելով մեղրամոմի պես ծյուրան. Ամբողջ տարի մը նար բիբերու խորն ընկըղմած` Արյունթաթախ թըռիչներս արբշըռությամբ պարզեցի` Անեզրության մեջ ո՛րչափ ո՛ր կարելի է պարզել: Ամբողջ տարի մը եկավ աշխատության խուցիս մեջ Քնարիս լարերն հարդարել ու դըրած գլուխը կուրծքիս` Մեծ գաղտնիքներն երգերուս սըրտիս խորունկը փընտռել: Այն ատեն իր հետ դըռա՛նըս ծերպեն ներս ժըպտեցան Գարուններ բյուր դարերու, անցյալ վարդերը առույգ. Իսկ սըրբենի տատրակներն մեհյաններուն հինավուրց Վերադարձած ձեղունիս գերաններուն մեջ մըրոտ Տարածեցին եղկ հոտերն իրենց ճերմակ բույներուն: Սոսափն անոր քըղանցքին դեռ ըստորին սանդուխեն Տըվավ սըրտիս բաբախել և արյունիս պըղպըջալ. Ու պահ մը ես ըզգացի թե զըվարթուն մը կու գա Դուռիս մեջեն ավետել թե երջանիկն եմ երկրիս: Սակայն ի զո՛ւր մեր տարփանքն անմահանալ խոստացավ. Խիստ գգվելեն ա՛լ մեռած է թիթեռնիկն ափիս մեջ: Ի զո՛ւր անոր ծոցին մեջ դըրի գըլուխըս կոշկոճ, Եվ կուրծքիս տակ կանգ առնելն հավերժության ըզգացի Ի զո՛ւր ճապուկ թևերուն մատնեցի վիզըս հըլու. Ու գըլխիկոր պաշտեցի դավադրությունն իր սերին. Նեկտարաբուղխ բաժակին տակ` զոր առի հույր ձեռքեն` Իժ մը ծվարած մահվան թույն ատամներեն կը հեղուր: Ան կը դըրժեր, ու դըրժանքն համբույրը իր կը ծածկեր. Սիրտը` զոր ես բացի օր մ’ուրիշ բալլիք մ’էր կըղպած: Մինչ գլուխն իր ծունկիս դրած` կը սևեռեր նայվածքն իր Անծանոթի՛ մ’հոգվույն մեջ` որուն վըրա կը խորհեր: Եվ օր մ’ալ ես, ո՛վ վայրկյան հոգեվարքի պես տըխուր, Երբ լուսաբուղխ պորտին վրա ինկած` կասկածըս լացի` Տեսա որ փորը խայտաց գաղտ ծիծաղով մը խենեշ` Բերնիս վըրա համբույրն իր ուրի՛շ համբույր մ’համբուրեց. Սիրտը սըրտիս վրա ուրիշ սըրտի մ’համար բաբախեց: Եվ, ո՜վ սարսափ, երբ եկավ բազուկներուս հանձնըվիլ` Իր մարմինեն ես օտար անկողինի մ’հոտ առի: Ամայությանմեջ հոգվույս հընչեց մըռունչ մ’այն ատեն. Որուն անմահ արձագագն է այս քերթվածն, Եղիա՜: Կինը լըքեց զիս հավետ, և աղմուկն իր քայլերուն Վիշտս հեգնելով հեռացավ փողոցներուն ընդմեջեն: Սարսափահար իմ սըտես և խուցես դուրս նետվեցա: Ապրիլ ամիսը մինչև շիրմիս վերև կը ծաղկեր. Գերեզմանատան լայն ուղին նոճիներուն մեջտեղեն Մարեմխոտի բույրերով քայլիս առջև կ’երկըննար: Այն ատեն ձայն մը կյանքիս ավերակեն լըսեցի` Որ ըսավ.–«Գնա՛ թափառիլ ոսկորներուն մեջ փըտած. Գարունն ի՛նչ փույթ, երբ չ’ըլլար սիրտըդ ծիծառը անոր: Վարդերն ի՛նչ փույթ, երբ միայն կրնան վերքերդ հիշեցնել. Գընա՛, անշուշտ կը գտնես փոս մը փորված ու պատրաստ, Եվ հողը վրադ լեցնելու ո՞ր կինը բնավ չի փութար: Մահվա՛ն համար մենք կ’ապրինք, բայց ա՛ն է լոկ երջանիկ, Որ մահվան որս կը տանի ավելի՛ նվազ գարուններ»: Ես այդ ձայնին ունկընդիր շիրիմներուն փութացի, Բայց դատարկ փոս չըգտա` որ խոնջ գըլուխըս թաղեմ. Նահատակնե՜րը զանոնք էին բոլոր լեցուցած: Գուցե ես վա՛տ մըն էի. ուզած էի սոսկ ապրիլ Սըրտի՛ս համար սեփական, զայն լեցընել բերկրանքով` Երբ ան արդեն ճաթա՛ծ էր արցունքներուս կըրակով: Թերևըս զիս ուրիշի՛ն համար բախտն էր սահմանած, Եվ իմ կյանքիս նըպատակն էր ուրիշ կյանք մը գուցե: Ու ես խաչիս վըրայեն խաչված Մարդուն նայեցա. Ինչպես դուն իքըդ ըրիր, բազմաչարչա՛ր Տեսանող, Երբ զոհի պես, Մեշճիդիդ չորս պատերուն մեջ կանգուն, Հոսեցուցիր բամբռահար աստեղնահուպ մատերեդ Սըրտիդ երգերն – ինչ կ’ըսեմ – սըրտիդ ծովերը` բոլոր Եղբայրներուդ ճակատին շըղթայի պես ողջակեզ: Եվ որպեսզի կըտակես սերունդներուն ապագա Վըշտախոս քնար մը թըրթռուն` սարսուռին պես մըրրկին` Զայն հանճարեդ իսկ առաջ` վըհատությամբըդ օծեցիր: Անհույսներուն անոր հունչն արդ քույր մըն է ըսփոփիչ. Ոմանք անով կ’ամոքվին, կ’օրինակեն ոմանք զայն. Բայց ա՛ն միայն կը զորե երգը երգիդ դաշնակցել` Ո՛վ որ կ’ըզգա թե սիրտն իր Տիեզերքին առանցքն է, Եվ արյունլվա գըլուխն իր Նիրվանային կը դիպչի: Նըվիրվի՜լ պետք է ինծի. ու ես տեսա այն ատեն Իմ վերքերես ավելի՛ խորունկ վերքեր ու ցավեր. Կը մորթեին Ժողովուրդ մ’որ առած մուրճը ձեռքին` Սա կավեղեն դարուն վրա կը նետեր դարը մարմար: Այն ժամանակ վհատ հոգիս կայծակներով պընդեցավ. Ու լեցվեցավ ամբուռքով դատարկությունը սըրտիս. Կամքս նվաճված իմ ցավով` կազդուրեց ցավն ուրիշին: Ժողովուրդ մ’ես ըզգացի` որ լանջքիս տակ կը տրոփեր. Աստված մը, ո՜հ, եկած էր քաոսիս մեջ բընակիլ, Եվ խորն հնոցիս` որ դատարկ էր սերերեն եսապաշտ` Նետեց անմահ Գաղափարն, ոսկեփըրփուր եռեփեց. Ա՛լ հոն էի` ուր մըրոտ խըրճիթներուն մեջ մարդիկ Կ’անիծեն լույսը վաղվան` որ պիտի հանկարծ սառի Իրենց քաղցեն նըվաղկոտ բիբերուն մեջ մահաբաղձ. Այնտե՛ղ էի` ուր բանվոր բազուկներ հանք կը պեղեն, Կը բանան ծոցն ոսկիին, և չարադեպ վըտանգով Գերեզմաննին կը գըտնեն, ունենալով զերդ պատանք, Պատառ պատառ շապիկնին պանդըխտորեն քըրտնաթոր. Այնտե՛ղ էի` ուր բախտին խորթ զավակները համուռ` Ապրելու մեծ ու արդար իրավունքին ի խընդիր` Բըռընկցուցին կատարներն ոստաններուն ցասումո՛վ: Փողոցներեն գրոհն իրենց` եղավ արշավն ամպրոպին` Որուն ճակտին ճայթեցավ խոսքըս նըման կայծակի. Հառաջ մըղեց կամ զըսպեց, մըխիթարեց կամ սաստեց, Եվ ամբոխին արգանդեն ճառագայթներ պոռթկացուց: Օ՜, խրոխտ զարկերը Եսիս միլեոններու սըրտին մեջ. Օ՜, շանթակուռ բազուկս իմ որ կըրակներ տեղացուց Ծովածավալ մարդերու գըլուխներուն վրա` ամբարձ. Օ՜, խոյացումըս վարազ` ամբոխներուն ուսին վրա. Ես ժողովուրդը հեծա նըման ձիու մ’ամեհի, Եվ լուսաղբյուր բիբերս իմ Նպատակին սևեռուն` Մըրըրկավար քըշեցի զայն գահերուն վըրայեն. Մերթ խոցեցի խթաններովս հըրաբորբոք կողերն իր, Մերթ մատերովս քընքույշ բաշերուն ուղխն օծեցի Մըտրակիս տակ ծառացած` երեք տարի ան վարգեց Օրենքներուն բըռնակալ ավերակին ընդմեջեն. Երեք տարի գանկերուն մեջ պայտերն իր թաթախեց, Եվ արյունի խոշյունով լանջքին այրիլն ան ըզգաց: Բայց օր մ’ալ խեթ եղավ ձին և խարազանըս խոտեց, Ու տակավին Փըրկության կատարին վրա ադամանդ Վըրընջյունն իր չարձակած` ահիպարան ոստումով Զիս վար նետեց գավակեն, ժայռին դեմ կողըս պատռեց: Եվ ահա, ո՛վ Եղիա, Նիրվանայիդ դըրան դեմ Արշավանքիս արյունն է` զոր ճակատս իմ կը դրոշմե: Ազատության սահմանված ազգը մընաց անմըտրակ. Ծառացումին մեջ հոգնած, ընտրեց սողալը անարգ Եվ որպեսզի ավելի ըստըրկության մեջ հեղգա՛ Օձի շապիկն ըզգեցավ, խըլուրդին խուղը մըտավ. «Ի՜նչ փույթ,– ըսավ,– իմ կարթերս ապաժուժի մեջ թաթխել Լավագույն է տերերուս հըղփանքին սայլը քաշեմ. –Սայլ ո՛չ անբիծ մարմարով, ոսկի աղբով բեռցըված – Ի՜նչ փույթ,– ըսավ,– արևուն տակ քըրտընիլը ազատ, Ոտքիս շըղթան արգելք չէ` որ ես երբեմըն վերցնեմ Գանգուրներուն վրա բոզիս գինվո բաժակըս փըրփրուն»: Ու, Եղիա՜, օր մը ես աստվածային հպարտությամբ Նախատինքիս եղիճով բաժակը այդ պսակեցի: Վարժ չեղավ ձեռքս սեղմել ձեռքն` որ տըրմուղ զենքերու` Ժանգոտ դըրոշմը կըրեց շըղթաներուն կամակիր: (Շարունակելի)
	__________________ HayCity Armenian Game Portal

Thread Tools
Show Printable Version Email this Page
Display Modes
Switch to Linear Mode Hybrid Mode Switch to Threaded Mode

VIP Forums Muzblog Chat Games Gallery. Форум, муздневники, чат, игры, галлерея.

Literature and Culture Literature – are news, that will never become out of date. (Ezra Pound) When everything is forgotten, culture remains. (Edward Errio)

Даниэл Варужан